درآمد استخراج بیت کوین در ایران چقدر است؟

علیرقم تغییر مداوم قوانین و وضع مقررات سفت‌وسخت‌تر درباره استخراج بیت کوین در ایران، تب‌و‌تاب این فعالیت کماکان ادامه دارد. بسیاری با دید احتیاط به این نکته نگاه می‌کنند و عده‌ای آن را موقعیتی کم‌مثل می‌دانند. بااین‌همه‌، سؤال‌ها و ابهام‌های بسیاری درباره درآمد استخراج بیت کوین وجود دارد.

یکی از سؤال‌های مهم درباره مقدار سوددهی ماینینگ است. حال به‌راستی درآمد استخراج بیت کوین چقدر است؟ این گزاره که «فقط دستگاه‌ استخراج را به برق بزن و کلی پول پارو کن» چقدر صحت دارد؟ آیا می‌توان ره صد‌ساله را با درآمد استخراج بیت کوین یک‌شبه طی کرد؟ همه این سؤال‌های موجود درباره ماینینگ ما را مصمم کرد تا مقاله‌ای درباره این نکته به رشته تحریر درآوریم.

اما و اگرهای استخراج بیت کوین

دریافت پاداش در ازای اشتراک‌گذاری قدرت محاسباتی کامپیوترهای قدرتمند به‌منظور تأیید تراکنش‌ها و برقراری امنیت در شبکه بیت کوین تعریف ساده‌ای از معنی ماینینگ است. استخراج بیت کوین از کاری تفننی در سال ۲۰۱۰ به صنعتی چند‌میلیارد‌دلاری در سال ۲۰۲۳ تبدیل شده است.

زمانی‌که بیت کوین ارزشی کمتر از یک دلار داشت، هر شخصی می‌توانست با کامپیوتری معمولی تعداد زیادی بیت کوین استخراج کند؛ اما اکنون با پیشرفت شبکه و افزایش سختی آن، استخراج سودآور بیت کوین فقط با دستگاه‌های مخصوصی با نام «ای‌سیک» (ASIC) میسراست.

قدرت دستگاه‌های ای‌سیک چند برابر تجهیزات دیگر ماینینگ (CPU و GPU) است. از‌نظر افتتاح و کارایی، این دستگاه‌ها فرق زیادی با کامپیوترهای معمولی دارند. پس قدر مسلم در گام اول برای استخراج بیت کوین، باید دستگاه‌های استخراج مخصوص یا ای‌سیک بخرید.

ماینینگ هم مثل هر فعالیت اقتصادی دیگری نیازمند ابزار و هزینه‌های جانبی است. برای استخراج بیت کوین در کنار دستگاه‌های استخراج، به برق و تجهیزات دیگری مثل اینترنت و کیف پول ارز دیجیتال نیاز دارید. اگر هم نیت دارید به‌روشگسترده فعالیت کنید، به ده‌ها وسیله صنعتی ریز‌و‌درشت دیگر نیاز پیدا خواهید کرد. تهویه مناسب یکی از مؤلفه‌های اصلی‌ است که برای افتتاح مزرعه (فارم) استخراج باید به آن توجه ویژه‌ای نشان دهید.

سودآوری ماینینگ

حقیقت این است که ماینینگ به‌معنای زدن دستگاه به برق و ثروتمند‌شدن نیست. درواقع، مثل هر فعالیت صنعتی دیگری این کار هم باید به‌روشاصولی انجام شود تا درآمد ماینر بیت کوین سودآور باشد.

ازآن‌جاکه استخراج بیت کوین ریسک‌های متفاوتی دارد، نباید توقع سود تضمینی داشته باشید. فقط وقتی ارزش بیت کوین‌های کسب‌شده از مجموع هزینه‌های استخراج بیشتر باشد، این فعالیت سودآور و درآمدزا تلقی می‌گردد.

روی‌هم‌رفته، می‌توان ماینینگ را نوعی سرمایه‌گذاری دانست که سودآوری‌اش مستقیماً با زمان بازگشت سرمایه گره خورده است. زمان بازگشت سرمایه به مدت‌زمانی گفته می‌گردد.که اصل پول سرمایه‌گذاری‌شده بازگردد. درآمد به‌دست‌آمده بعد از این مرحله را می‌توانیم «سود» بنامید. در‌ادامه، به تعدادی از موجبات تأثیرگذار بر درآمد و سود حاصل از استخراج بیت کوین اشاره خواهیم کرد.

موجبات مؤثر بر سودآوری و درآمد استخراج بیت کوین

موجبات متفاوتی بر استخراج سودآور بیت کوین تأثیرگذارند. تعدادی از این موجبات عبارت‌اند از: قدرت دستگاه استخراج و قیمت آن، مصرف انرژی و هزینه‌ برق، سختی استخراج، کارمزد استخر استخراج و قیمت بیت کوین. در‌ادامه، هر‌کدام از موجبات یاد‌شده را جداگانه بررسی می‌کنیم.

قدرت دستگاه استخراج و قیمت آن

در سال‌های اولیه معرفی بیت کوین، این ارز دیجیتال با استفاده از کامپیوترهای شخصی و تنها با CPU یا کارت گرافیک (GPU) استخراج می‌شد. با روی کار آمدن تراشه‌های مدار‌مجتمع برنامه‌پذیر یا ای‌سیک (ASIC) که قدرتی چند ده برابر کامپیوترهای معمولی داشتند، امروزه راهی به‌جز خرید دستگاه مخصوص استخراج برای ماینینگ بیت کوین وجود ندارد.

دستگاه‌های استخراج در مدل‌ها و برندها و قدرت‌های متفاوت تولید می‌شوند. در این‌جا منظور از قدرت مقدار پردازش برحسب هشی است که دستگاه می‌تواند آن را انجام دهد.

اگر معیار مصرف انرژی و تعرفه برق را در نظر نگیریم، هرچه دستگاه استخراج قدرت بیشتری داشته باشد، سودآوری آن هم بیشتر است. قدرت دستگاه‌های استخراج را با مقدار تولید هش‌بر‌ثانیه نمایش می‌دهند. برای نمونه، قدرت پردازش دستگاه استخراج Antminer S۱۹ Pro حدود ۱۱۰ تراهش‌برثانیه (TH/S) است.

تولید‌کنندگان ماینرهای ای‌سیک به‌روش‌مداوم دستگاه‌های جدیدی را با توان پردازشی یا نرخ هش بیشتر به بازار عرضه می‌کنند. ورود ماینرهای قوی‌تر به عرصه‌ استخراج بیت کوین سبب ناکارآمدی یا از رده‌ خارج‌ شدن دستگاه‌های قدیمی‌تر می‌گردد.

در نتیجه، اگر می‌خواهید در گردونه‌ رقابت ماینینگ باقی بمانید و بتوانید با سایر ماینرهای قدرتمند رقابت کنید، در وهله اول باید دستگاهتان به‌روز و مناسب شرایط موجود باشد. نکته مهم دیگر اینکه قیمت دستگاه ماینر روی درآمد تأثیری نمی‌گذارد؛ اما یکی از موجباتی است که بر زمان بازگشت سرمایه اثر‌گذار است.

مصرف انرژی و هزینه‌ برق مصرفی

هر دستگاه ماینر برق مفرقی مصرف می‌کند؛ در نتیجه، هنگام خرید دستگاه استخراج باید این مسئله را مد‌نظر قرار دهید؛ چرا‌که هزینه‌ برق مصرفی دستگاه ماینر وظیفه قدرت دستگاه یا نرخ هش را در سودآوری از بین می‌برد و حتی سبب زیان می‌گردد. به‌عنوان نمونه، سودآوری دستگاهی با قدرت ۱۴ تراهش و مصرف برق ۱,۴۰۰ وات می‌تواند از سودآوری دستگاهی با توان ۵۰ تراهش و مصرف برق ۸,۰۰۰ وات بیشتر باشد.

قیمت بیت کوین

با‌توجه‌به اینکه ماینرها در ازای مشارکت در شبکه و استخراج پاداش خود را در قالب بیت کوین دریافت می‌کنند، قیمت بیت کوین یکی دیگر از موجبات سودآوری ماینینگ محسوب می‌گردد. ماینرها مجبور‌ند برای پرداخت هزینه‌های خود بیت کوین را به ارزهای شایع تبدیل کنند.

در نتیجه، برای اینکه فعالیت سودآور باشد و به‌بیان ساده‌تر دخل‌و‌خرج با‌هم بخواند، باید قیمت بیت کوین از مقدار مشخصی بیشتر باشد. در اوایل سال ۲۰۱۹ که قیمت بیت کوین به ۳,۲۰۰ دلار رسید، اغلب ماینرها برای جلوگیری از زیان دستگاه‌های خود را خاموش کردند.

کارمزد استخر
استخراج

افزایش روزافزون محبوبیت بیت کوین و پیوستن بیش‌از‌پیش افراد به جمع عظیم ماینرها سبب شده است تا سختی شبکه‌‌ چند‌هزار برابر افزایش یابد و در‌‌نتیجه، فعالیت انفرادی برای ماینرها سخت‌تر شود.

امروزه، ماینرهای سراسر جهان خودشان به‌روشمستقیم بیت کوین استخراج نمی‌کنند؛ بلکه همگی به محلی مجازی به نام استخر استخراج متصل می‌شوند و برای افزایش بخت استخراج بلاک جدید، توان محاسباتی خود را با یکدیگر به‌اشتراک می‌گذارند.

در ازای عضویت در این استخرها و استفاده از خدمات آن‌ها، باید کارمزد پرداخت کنید. به‌روش‌متوسط کارمزد استخرهای استخراج معتبر حدود ۰.۰۱ تا ۳.۹درصد از درآمد حاصل از استخراج است.

سختی استخراج

در شبکه بیت کوین، تقریباً هر ۱۰ دقیقه یک بلاک جدید تولید می‌گردد.و به یک ماینر تعلق می‌گیرد. فرض کنید که ماینری با تجهیزات فوق پیشرفته بتواند جواب برابره را مثلاً در ۵ دقیقه پیدا کند. این اتفاق سبب اختلال در کار شبکه و استخراج سریع تمام واحدهای بیت کوین خواهد شد. به همین منظور، پارامتری با نام سختی شبکه در بیت کوین (Bitcoin Difficulty) تعبیه شده است.

باتوجه‌به قدرت پردازش موجود، شبکه به‌روش‌خودکار سختی یافتن پاسخ برابرات را کم و زیاد می‌کند تا ماینرها بتوانند به‌روش‌متوسط در حدود ۱۰ دقیقه به جواب برسند. با اضافه‌شدن قدرت پردازش ماینرها، سختی افزایش و با کم‌شدن آن، سختی هم کاهش می‌یابد. در شبکه بیت کوین، سختی شبکه بعد از هر ۲,۰۱۶ بلاک (تقریباً هر دو هفته یک بار) تنظیم می‌گردد.

سختی استخراج زیاد در‌کنار قیمت کم بیت کوین می‌توانند در کاهش سودآوری ماینینگ مکمل یکدیگر باشند. زمانی‌که ماینرهای قدرتمند وارد شبکه می‌شوند، سختی را افزایش می‌دهند و ماینرهای دیگر مجبور می‌شوند برای ماندن در رقابت، دستگاه‌های خود را به‌روز کنند.

در‌این‌میان، نباید تغییر مقدار پاداش شبکه به ماینرها را فراموش کنیم؛ نکتهی که هر ۴ سال یک بار در رویداد هاوینگ به نصف کاهش می‌یابد.و درآمد ماینر بیت کوین را ۵۰درصد کاهش می‌دهد.

قوانین و سیاست‌های اتخاذشده درباره ماینینگ

این مسئله بر سودآوری مستقیماً تأثیری نمی‌گذارد؛ اما می‌تواند کلیت سرمایه‌گذاری شما را به‌خطر بیندازد و زمان بازگشت سرمایه‌تان را افزایش دهد یا حتی شاید سرمایه خود را برای همیشه از دست بدهید.

اگر از علاقه‌مندان و دنبال‌کنندگان خبرهای مرتبط با ارزهای دیجیتال در کشورمان باشید، تا این ساعت آگاه این نکته شده‌اید که وضعیت قانون‌گذاری ارزهای دیجیتال و استخراج آن‌ها چگونه است. در ایران هنوز قانون دقیق و مشخصی درباره این فناوری تصویب نشده است. حتی شاید تصمیم‌های جدیدی که قانون‌گذاران اتخاذ می‌کنند، به‌یک‌باره اوضاع را تغییر دهد.

در سال ۱۳۹۸، پلیس ده‌ها‌هزار دستگاه استخراج را در ایران با عنوان کالای قاچاق ضبط کرد. اغلب این دستگاه‌ها اکنون با عرضه دستگاه‌های استخراج جدید دیگر نمی‌توانند سودآوری مناسبی داشته باشند و به‌نوعی سرمایه بسیار زیادی تا این ساعت به‌علت نبود شفافیت قانونی از بین رفته است.

آخرین اخبار قانون‌گذاری ارزهای دیجیتال و استخراج در ایران را از بخش اخبار وب‌سایت ارزدیجیتال دنبال کنید.

طبق مصوبه هیئت‌دولت در سال ۱۳۹۸، ماینینگ بیت کوین بدون دریافت مجوز از وزارت صنعت، معدن و تجارت غیرمجاز است و جریمه سنگینی دارد. ضمناً طبق این مصوبه، هزینه برق ماینینگ با تعرفه برق صادراتی (به‌روشمتوسط ۹۶۵ تومان به‌ازای هر کیلووات‌ساعت) محاسبه می‌گردد.که همین امر سودآوری استخراج بیت کوین را در ایران به‌شدت تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. نکته دیگر اینکه واردات دستگاه‌های استخراج هم باید با مجوز انجام شود.

در نتیجه، فقدان قطعیت درباره‌ی شرایط قانون‌گذاری در آینده، یکی از خطرهای مهمی است که فعالان حوزه‌ی ارز دیجیتال، به‌خصوص استخراج را در ایران تهدید می‌کند.

درآمد استخراج بیت کوین را چگونه محاسبه کنیم؟

چگونه باید مقدار درآمد ماهانه بیت کوین را محاسبه کرد؟ از کجا بفهمیم که درآمد دستگاه ماینر چقدر است؟ بهترین راه برای محاسبه سودآوری استخراج، مراجعه به ماشین‌حساب ماینینگ است.

با واردکردن قدرت پردازش دستگاه‌ها و مقدار برق مصرفی و هزینه برق در ماشین‌حساب استخراج، می‌توانید به‌روش‌تخمینی درآمد خود را محاسبه کنید. بعد از‌آن با حساب‌کردن مقدار هزینه‌های کلی مثل هزینه خرید دستگاه و تجهیزات، می‌توان زمان بازگشت سرمایه را تخمین زد.

ماشین حساب ماینینگ ارزدیجیتال

از ماشین حساب ماینینگ وب‌سایت ارزدیجیتال برای محاسبه سودآوری استخراج می‌توانید استفاده کنید. کار با این ماشین‌حساب بسیار ساده است. همان‌طور‌که در تصویر بالا مشاهده می‌‌کنید، نخست باید ارز دیجیتال مدنظر خود (مثلاً بیت کوین) را مشخص کنید (۱). بعد از‌آن مشخصات دستگاه استخراج (قدرت پردازش و مصرف برق) و هزینه برق مصرفی (صنعتی، صادراتی و…) و کارمزد استخر استخراج را وارد کنید (۲) تا مقدار سودآوری لحظه‌ای استخراج نمایش داده شود. ضمناً، از قسمت دستگاه استخراج (۳) می‌توانید دستگاه مدنظر خود را انتخاب کنید تا قسمت مشخصات به‌روشخودکار تکمیل شود.

فراموش نکنید ماشین‌حساب استخراج، درآمد را براساس قیمت و سختی استخراج لحظه‌ای بیت کوین محاسبه می‌کند. ضمناً اگر قیمت یا سختی در آینده تغییر کند، درآمد شما و زمان بازگشت سرمایه هم تغییر خواهد کرد.

برای نمونه، اگر دستگاه استخراج به‌جز هزینه برق ماهانه ۱‌میلیون تومان سودآوری داشته باشد و هزینه تمام‌شده ما برای دستگاه استخراج به‌علاوه تجهیزات جانبی حدود ۱۰میلیون تومان باشد، با فرض ثابت‌ماندن قیمت بیت کوین، سختی شبکه و سلامت دستگاه، بازگشت سرمایه‌تان حدود ۱۰ ماه به‌طول خواهد انجامید.

حتماً به این نکته توجه کنید به‌علت وجود موجبات پیش‌بینی‌نشدنی، گاهی بازگشت سرمایه از زمان برآوردشده سریع‌تر می‌گردد.و گاهی هم ماه‌ها از زمان برنامه‌ریزی‌شده دور می‌شویم.

درآمد ۱۰ دستگاه استخراج بیت کوین

درادامه مقاله، نیت داریم با استفاده از ماشین‌‌حساب ماینینگ سایت ارزدیجیتال، درآمد ده دستگاه‌ برجسته استخراج بیت کوین در سال ۲۰۲۳ را محاسبه کنیم.

برای درک بهتر تأثیر هزینه برق بر سودآوری ماینینگ، محاسبه سودآوری را یک بار با تعرفه برق صنعتی و یک بار با تعرفه متوسط صادراتی محاسبه می‌کنیم که در مجوز ماینینگ اِعمال می‌گردد. علت این نوع مقایسه آن است که تا قبل از مصوبه ماینینگ، استخراج بیت کوین در ایران غالباً با برق صنعتی انجام می‌شد. اما برای آن تعرفه برق جداگانه با نرخ صادراتی در نظر گرفته می‌گردد.

تعرفه‌ برق صنعتی را به‌روش‌متوسط ۹۰ تومان به‌ازای هر کیلووات‌ساعت و تعرفه صادراتی را طبق مصوبه وزارت نیرو ۹۶۵ تومان به‌ازای هر کیلووات‌ساعت در نظر می‌گیریم. البته طبق یکی از تبصره‌های مصوبه، در ۸ ماه از سال (نخستی فروردین تا انتهای اردیبهشت و نخستی مهر تا انتهای اسفند هرسال) تعرفه برق ماینینگ با ضریب نیم (۰.۵) محاسبه خواهد شد و این یعنی نرخ برق در ماه کنونی‌ها ۴۸۲ تومان است.

سودآوری ۱۰ دستگاه ماینینگ بیت کوین

ناگفته نماند در ماه‌های گرم (از شروع خرداد تا پایان شهریور) نرخ برق ماینینگ با ضریب ۲، یعنی ۱,۹۳۰ تومان، محاسبه خواهد شد. متوسط این دو نرخ همان ۹۶۵ تومان است. در جدول زیر، مقدار سوآوری ۱۰ دستگاه استخراج بیت کوین در سال ۲۰۲۳ را مشاهده می‌کنید:

• تاریخ به‌روزرسانی: اواخر اسفند۱۴۰۱
• قیمت بیت کوین: حدود ۲۰,۵۰۰ دلار
• قیمت دلار: حدود ۴۶,۵۳۷ تومان
• سختی استخراج: ۴۳.۵۵ تریلیون

توجه کنید که نرخ‌های سودآوری با‌توجه‌به قیمت کنونی بیت کوین، سختی شبکه، نرخ برق صادراتی ۹۶۵ تومان و دلار با نرخی حدوداً ۴۶هزار تومان محاسبه شده است و با تغییر مقادیر یاد‌شده، سودآوری هم تغییر خواهد کرد.

جمع‌بندی

امیدواریم با خواندن این مقاله بتوانید به این سؤال جواب دهید که آیا ماینینگ بیت کوین برای شخص شما سودآور است یا خیر. به‌خاطر بسپارید که با در‌نظر‌گرفتن همه‌ معیارهای گفته‌شده، گاهی شاید ماینینگ نه‌تنها برای شما سودآور نباشد؛ بلکه متوان زیان هم شوید.

مسئله‌ای که در این مقاله بسیار جداب است و به‌نوعی زنگ‌خطری برای ماینرهای ایرانی به‌شمار می‌آید، تغییر تعرفه برق استفاده‌شده برای ماینینگ از صنعتی و حتی خانگی به برق صادراتی است. بی‌شک این تغییر رویه به‌زیان اغلب فعالان عرصه‌ی ماینینگ خواهد بود و اغلب آن‌‎ها را وادار می‌کند تا دستگاه‌هایشان را از برق بکشند.

در‌نهایت باید بگوییم که ماینینگ فعالیتی جدید و به‌روشکلی سودآور است؛ اما نمی‌توان آن را راه میان‌بری برای طی‌کردن راه صدساله در یک شب دانست. اگر فرد بدون دانش و آگاهی کافی این کار را انجام دهد، چه‌بسا خسارت هم ببیند.

سؤالات شایع