آشنایی با نمودار عمق بازار و کاربردهای آن

اگر با معامله و سرمایه‌گذاری در بازار ارزهای دیجیتال آشنا باشید، حتماً می‌دانید که ابزارهای سودمند زیادی برای کمک به معامله‌گران و سرمایه‌گذاران وجود دارند. استفاده از این ابزارها می‌تواند به شما در کاهش ریسک سرمایه‌گذاری و اطمینان بیشتر از خرید‌و‌فروش ارزهای دیجیتال متفاوت کمک کند. یکی از این ابزارهای مفید نمودار عمق بازار (Market Depth) است.

شاید این معنی به‌نظرتان کمی گیج‌کننده باشد و این سؤال برایتان پیش بیاید که کاربرد نمودار عمق بازار چیست و چگونه می‌توان از آن استفاده کرد؟ حق دارید؛ چون واقعیت این است که استفاده از اغلب ابزارهای تحلیل و بررسی بازار آسان نیست. به‌همین‌علت، در این مطلب نیت داریم تاحدممکن نمودار عمق بازار را با زبانی کاملاً ساده توضیح دهیم. با مثال‌ها و تصویرهای آورده‌شده در این مقاله خواهید توانست به درک روشنی از این معنی برسید؛ پس تا پایان با ما همراه باشید.

نمودار عمق بازار (Market Depth Chart) چیست؟

همان‌طورکه احتمالاً می‌دانید، عرضه و تقاضا دو مؤلفه اصلی بازار هستند. برای انجام معاملات یا تصمیم‌گیری به‌منظور سرمایه‌گذاری روی دارایی خاص، دانستن مقدار عرضه و تقاضای آن دارایی بسیار مهم است. نمودار عمق بازار ابزاری بسیار سودمند است که درباره عرضه و تقاضای ارز دیجیتال معینی اطلاعات ارزشمندی در‌اختیارمان قرار می‌دهد.

حال شاید بپرسید این نمودار را از کجا باید مشاهده کنیم. وقتی وارد بسترهای معاملاتی‌ای می‌شوید که صرافی‌های متمرکز ارز دیجیتال (CEX) عرضه می‌کنند، دو نمودار می‌بینید. یکی از آن‌ها نمودار قیمت است و دیگری که به دو بخش قرمز و سبز تقسیم شده، نمودار عمق بازار است.

نمودار عمق بازار نمایشی گرافیکی از تعداد سفارش‌های خرید‌و‌فروشِ درتوقع (Pending) برای ارز دیجیتال خاصی در قیمت‌های متفاوت است. اطلاعات این نمودار همان اطلاعاتی هستند که در دفتر سفارش ثبت شده‌اند؛ اما چون به‌صورت جدولی از اعداد و ارقام هستند، بررسی آن‌ها دشوار است. این در حالی‌ است که این نمودار بررسی اطلاعات را سریع‌تر و آسان‌تر می‌کند.

قبل از آنکه مکانیسم نمودار عمق بازار را بررسی کنیم، نخست بیایید ببینیم خودِ عمق بازار به چه معناست و منظور از دفتر سفارش چیست.

عمق بازار به چه معناست و منظور از بازار عمیق (Deep Market) چیست؟

عمق بازار (Depth Of Market) در معاملات به ظرفیت بازار برای توان سفارش‌های بزرگ بدون تأثیر برجسته بر قیمت اشاره می‌کند. یعنی، زمانی می‌گوییم بازار عمیق است که تعداد زیادی سفارش خرید‌و‌فروش در‌توقع تکمیل‌شدن برای ارز دیجیتال خاصی در نقطه قیمتی معینی وجود داشته باشند. در چنین شرایطی، انجام سفارش بزرگ تغییر شگرفی در قیمت ارز دیجیتال ایجاد نمی‌کند. این در حالی است که اگر عمق بازار کم باشد، انجام سفارش خیلی بزرگ شاید تغییری برجسته در قیمت ارز دیجیتال ایجاد کند.

بازار عمیق به معامله‌گران اجازه می‌دهد معاملات بزرگ را بدون نگرانی از تغییر فوری قیمت انجام دهند. هنگامی‌که بازار به‌اندازه کافی عمیق نیست، بهتر است یک سفارش بزرگ را به چند قطعه کوچک تقسیم و هرکدام را در سطح قیمت مفرقی اجرا کنید. در این صورت، اگر سفارش از نوع خرید باشد، هربار که دسته‌ای از سفارش‌ها اجرا می‌شوند، سطح قیمت پله‌پله افزایش می‌یابد. اگر هم سفارش فروش باشد، قیمت به‌تدریج کاهش می‌یابد.

برای مشخص عمق بازار از دفتر سفارش استفاده می‌کنند. دفتر سفارش در بر گیرنده سفارش‌های خریدوفروش درتوقع در قیمت‌های متفاوت است. حال ببینیم دفتر سفارش به چه معناست.

منظور از دفتر سفارش (Order Book) چیست؟

دفتر سفارش یا اوردر بوک همه سفارش‌های خرید‌و‌فروشی را ثبت می‌کند که سرمایه‌گذاران برای ارز دیجیتال خاصی در صرافی عرضه کرده‌اند. جدولی که در دفتر سفارش مشاهده می‌کنید، در بر گیرنده اطلاعاتی درباره سفارش‌های خریداران و فروشندگان و قیمت سفارش‌ها و مقدار کل مبلغ است. دفتر سفارش مرتب به‌روزرسانی می‌گردد. در نتیجه، اطلاعات مندرج در آن آنی و به‌روز و برای تصمیم‌گیری‌های معاملاتی کاملاً سودمند هستند.

ازآن‌جاکه اطلاعات دفتر سفارش به‌شکل اعداد و ارقام هستند، تحلیل و بررسی آن‌ها شاید اعصاب‌خُردکن باشد. به‌همین‌علت، نمودار عمق بازار با بصری‌سازی عرضه و تقاضا، به شما کمک می‌کند تا سریع‌تر و آسان‌تر اطلاعات دفتر سفارش را بررسی کنید.

تغییر در عمق بازار ارز دیجیتال به چه معناست؟

همان‌طورکه گفتیم، عمق بازار ارز دیجیتال به ظرفیت آن برای توان سفارش‌های بزرگ بدون جابه‌جایی محسوس قیمت اشاره می‌کند.

فرض کنید بازار یکی از ارزهای دیجیتال عمیق است و سفارش‌های بزرگ سبب ایجاد تغییر خاصی در قیمت آن نمی‌شوند. حال اگر ویژگی کاربرپسندی به این ارز دیجیتال اضافه (به عنوان نمونه امکان سهام‌گذاری) و این نکته سبب افزایش تقاضا برای آن شود تا جایی که از ظرفیت بازار فراتر برود، قیمت آن افزایش برجستهی خواهد یافت.

در این صورت، عمق بازار کم می‌گردد. چرا‌که در این نقطه سفارشی بزرگ به‌شدت قیمت آن ارز را تغییر خواهد داد.

چرا نمودار عمق بازار اهمیت بسیاری دارد؟

اگر معامله‌گر ارزهای دیجیتال هستید، بسیار مهم است که بدانید نمودار عمق بازار چیست و چگونه باید آن را بخوانید. اطلاعات عمق بازار بسیار مهم هستند؛ چون:

۱. به شما در پیش‌بینی برای پیش‌روی قیمت ارز دیجیتال خاصی کمک می‌کنند.

۲. با عرضه تعداد سفارش‌های خرید‌و‌فروش در‌توقع، به شما در مشخص مقدار عرضه و تقاضا در لحظه‌ای معین برای طیف وسیعی از قیمت‌ها کمک می‌کنند.

۳. آسان‌تر می‌توانید نقاط بهینه برای ورود به بازار یا خروج از آن را بیابید و راهبردی سودآور تنظیم کنید.

چگونه از نمودار عمق بازار استفاده کنیم؟

نمودار عمق بازار مقدار عرضه (علاقه به فروش) و تقاضا (علاقه به خرید) برای ارز دیجیتال معینی را نشان می‌دهد. همان‌طور‌که گفتیم، این نمودار به دو بخش سبز و قرمز تقسیم شده است. اگر سمت سبز بالاتر از سمت قرمز باشد، یعنی علاقه به خرید کمتر از قیمت کنونی بسیار بیشتر از علاقه به فروش بیش از قیمت کنونی است و برعکس.

مقادیری که در محور عمودی نمایش داده می‌گردد. حاصل‌جمع تمام سفارش‌های فعال در دفتر سفارش با قیمت‌هایی است که در محور افقی مشخص شده است. برای تنظیم سطح بزرگ‌نمایی، از دکمه‌های + و – استفاده کنید که در بالای نمودار هستند. مکان‌نمای ماوس را در هر نقطه‌ای که نگه دارید، سطح قیمت و مجموع حجم سفارش مرتبط با آن و قیمت کنونی مجموع آن سفارش‌ها را نشان می‌دهد.

هر صرافی شاید نمودار عمق مفرقی ازنظر ظاهر داشته باشد؛ بااین‌حال، همه آن‌ها مؤلفه‌هایی مشترک دارند که عبارت‌اند از:

• خط پیشنهاد خرید (Bid Line)
• خط درخواست فروش (Ask Line)
• محور افقی X
• محور عمودی Y
• محدوده قیمت (Price Range)
• دیوار خرید (Buy Wall)
• دیوار فروش (Sell Wall)

خط پیشنهاد خرید

این خط سبزرنگ است و در سمت چپ نمودار قرار دارد. این بخش از نمودار نشان‌دهنده ارزش تجمعی سفارش‌های خرید (bid) در هر نقطه قیمت است.

خط درخواست فروش

این خط قرمزرنگ در قسمت راست نمودار قرار دارد و نشان‌دهنده ارزش تجمعی سفارش‌های فروش (ask) در هر نقطه قیمت است.

محور افقی یا X

محور افقی نمودار عمق بازار قیمت‌های متفاوتی را نشان می‌دهد که برای سفارش‌های خریدوفروش ارز دیجیتال خاصی ارائه شده‌اند.

در سمت چپ محور، می‌توانید همه لیمیت اوردرهای خرید را ببینید که افراد عرضه کرده‌اند. اطلاعات این بخش همان اطلاعات طرف پیشنهاد خرید در دفتر سفارش هستند. در سمت راست محور هم، می‌توانید لیمیت اوردرهای فروش را مشاهده کنید که افراد عرضه کرده‌اند. این بخش نماینده طرف درخواست فروش در دفتر سفارش است.

بیایید مطالب گفته‌شده را ساده‌سازی و آن‌ها را جمع‌بندی کنیم:

سمت چپ (سبز) = طرف پیشنهاد (سفارش‌های خرید)

سمت راست (قرمز) = طرف درخواست (سفارش‌های فروش)

محور عمودی یا Y

محور عمودی حجم کلی سفارش‌های خرید یا فروش را نشان می‌دهد که در هر سطح قیمت برای ارز دیجیتال معینی ارائه شده است.

اغلب صرافی‌های ارز دیجیتال نمودار عمق بازار را به‌گونه‌ای عرضه می‌کنند که با حرکت‌دادن ماوس روی هر نقطه از خطوط سبز و قرمز، می‌توانید ببینید چه تعداد سفارش خرید یا فروش در هر سطح قیمت ارائه شده است.

حال برای توضیح دیوار خرید و فروش، بیایید نخست با هویت دیوار (Wall) آشنا شویم.

به‌روشکلی، دیوار خریدوفروش نشان‌دهنده حجم بزرگی از سفارش‌های خرید یا فروش در هر قیمت معین است. دیوارهای خریدوفروش فهرست‌شده در نمودار عمق بازار می‌تواند به شما بینشی بدهد که معامله‌گران دیگر جهت قیمت در بازار را چگونه پیش‌بینی کرده‌اند. ازنظر نموداری، دیوار همان بخش رنگی‌ای است که از حجم سفارش‌ها (محور عمودی) در تقابل با سطوح قیمتی (محور افقی) تشکیل شده است.

دیوار خرید

دیوار خرید زمانی شکل می‌گیرد که تعداد زیادی سفارش‌های خرید در سطح قیمتی مشخصی وجود داشته باشد. هرچه سفارش‌های درتوقع برای خرید در قیمتی مشخص بیشتر باشد، دیوار خرید بلندتر است.

به عنوان نمونه، تصویر زیر را درباره بیت کوین ببینید. دیوار خرید برای جفت ارز بیت کوین/دلار در ۲۸٬۰۰۰ دلار شکل گرفته است:

دیوار خرید شاید در دو صورت ایجاد شود: یا تعداد زیادی از کاربران سفارش‌های فراوانی در قیمتی مشخص ثبت کرده‌اند یا نهنگی سفارش بزرگ خریدی ثبت کرده است.

بزرگ‌بودن دیوار خرید نشان می‌دهد معامله‌گران عقیده دارند که علیرقم فزونی تعداد سفارش‌های خرید درتوقع، قیمت به زیر آن سطح قیمتی مشخص سقوط نخواهد کرد.

هنگامی‌که دیوار خرید شکل می‌گیرد، بدین‌معناست که حجم سفارش‌های خرید درتوقع بسیار بزرگ است. اگر همه این سفارش‌های خرید تکمیل شوند، چه اتفاقی می‌افتد؟ عرضه شروع به کاهش می‌کند؛ در نتیجه، گاهی قیمت قبل از تکمیل همه سفارش‌ها‌، همین که به دیوار خرید نزدیک می‌گردد. شروع به افزایش می‌کند.

دیوار فروش

نقطه‌ مقابل دیوار خرید، دیوار فروش است. دیوار فروش زمانی شکل می‌گیرد که تعداد زیادی از سفارش‌های فروش در سطح قیمت خاصی وجود داشته باشند. هرچه تعداد سفارش‌های فروش درتوقع در قیمتی مشخص بیشتر باشد، دیوار فروش بلندتر است. در همان مثال بالا، دیوار فروش برای جفت‌ارز بیت کوین/دلار در ۳۰٬۰۰۱ دلار است:

دیوار فروش شاید در دو صورت ایجاد شود: یا تعداد زیادی از کاربران سفارش‌های فراوانی در قیمت مشخصی ثبت کرده‌اند یا نهنگی سفارش فروش بزرگی ثبت کرده است.

بزرگ‌تربودن دیوار فروش نشان می‌دهد معامله‌گران باور دارند که قیمت از آن حد معین بیشتر نخواهد شد.

وقتی دیوار فروش شکل می‌گیرد، یعنی حجم سفارش‌های فروش درتوقع بسیار بزرگ است. حال اگر همه این سفارش‌های فروش تکمیل شوند، چه اتفاقی می‌افتد؟ بی‌شک چنین حجم بزرگی قیمت را کاهش خواهد داد. حتی شاید قبل از تکمیل‌شدن همه معاملات قیمت سقوط کند؛ چراکه با نزدیک‌شدن قیمت به دیوار فروش، عرضه بیشتر از تقاضا شود.

حجم زیاد سفارش‌های خرید در یک قیمت را می‌توان هم‌ارز و هم‌معنی سطح حمایتی در آن قیمت دانست و حجم زیاد سفارش‌های فروش در یک قیمت را هم برابر با سطح مقاومتی.

نکته‌ای که در تشخیص دیوارهای خریدو‌فروش باید به آن توجه کرد، این است که دیوارها فقط زمانی معتبر هستند و می‌توان به آن‌ها اعتماد کرد که به‌صورت آهسته بیشتر شده باشند. افزایش بی مقدمه سفارش خرید یا فروش در قیمتی که با قیمت سفارش‌های قبلی و بعدی خود فاصله زیادی دارد، می‌تواند سرنخی باشد از اینکه آن سفارش را یکی از نهنگ‌ها برای گمراه‌کردن خُرده‌معامله‌گران بازار قرار داده است.

محدوده قیمت

یکی از امکان‌های نمودار عمق بازار این است که می‌توانید با دکمه‌های + یا – در بالای نمودار، محدوده قیمت نمایش‌داده‌شده را باریک یا پهن کنید. در کناراین، می‌توانید از امکان‌های پیمایش با ماوس برای بزرگ‌ یا کوچک‌ کردن نمودار استفاده کنید.

آیا نهنگ‌ها می‌توانند عمق بازار را دست‌کاری کنند؟

در پاسخ باید گفت بله، نهنگ‌های ارز دیجیتال می‌توانند با ثبت سفارش‌های بزرگ و ایجاد دیوارهای خرید‌و‌فروش، قیمت ارزهای دیجیتال را تحت‌تأثیر بگذارندو سبب افزایش یا کاهش عمق بازار شوند. برای نمونه، شاید یکی از نهنگ‌های بیت کوین پیشنهاد خرید ۱,۰۰۰ بیت کوین را در قیمت ۱۰٬۰۰۰ دلار در یکی از صرافی‌ها ثبت کند. با این کار، نمودار عمق بازار دیوار خرید بزرگی را نشان خواهد داد.

همان‌طور‌که گفتیم، دیوار خرید بزرگ به‌معنای کاهش عرضه و افزایش قیمت ارز دیجیتال است. در نتیجه در این نمونه، به‌علت دست‌کاری عمق بازار به‌وسیله نهنگ، دیوار بلند خرید شکل گرفته است و از علاقه واقعی کاربران به خرید بیت کوین خبری نیست.

سؤالات شایع