چرا هویت دیجیتال در وب ۳.۰ اهمیت دارد؟

ما در دوره گذار به دنیای غیرمتمرکز و انقلاب دیجیتال قرار داریم و این تغییرات سریع ضرورت یادگیری جزئیات راجع به نسل جدید اینترنت، یعنی وب ۳.۰ را دوخیلی می‌کند. کسب‌وکارها و کاربرهای عادی به‌تدریج آگاه مزایای فناوری وب ۳.۰ و رشد روزافزون تعداد خدمات آن خواهند شد. در نتیجه با‌توجه‌به پیشرفت کاربردهای این فناوری جدید و نیاز به احراز هویت در این سیستم، وب ۳.۰ به یکی از اولویت‌های اصلی در بحث حول محور نسل جدید اینترنت تبدیل شده است.

حتماً شما هم بارها با مشکلات متعدد اینترنت کنونی (وب ۲.۰) روبرو شده‌اید. تعدادی از این مشکلات مهم‌ اعتیاد به رسانه‌های اجتماعی و نقض فاجعه‌بار حریم خصوصی اطلاعات محسوب می‌شوند که بر تجربیات دیجیتالی کاربران تأثیر گذاشته‌اند. تکامل اینترنت با کمک بلاک چین، معنی وب ۳.۰ را به دنیای فناوری معرفی کرده است. این تحول مهم ساز و کار اساسی و نحوه کار اینترنت کنونی را تغییر خواهد داد و اغلب مشکلات اینترنت کنونی را رفع خواهد کرد.

حال شاید از خود بپرسید که هویت دیجیتال چه وظیفهی در سفر تکامل اینترنت کنونی به وب ۳.۰ ایفا خواهد کرد؟ هویت دیجیتال یکی از عناصر اصلی وب ۳.۰ است و وظیفه مهمی در مدیریت برخوردات کاربران بازی می‌کند. در‌حقیقت، هویت‌ دیجیتال پایه و اساس تقریباً همه تراکنش‌ها و برخوردات در وب ۳.۰ است؛ ازجمله تراکنش‌های مالی و برخوردات با متاورس.

در این مقاله، مقدمات هویت دیجیتال در وب ۳.۰ و نحوه کارکرد آن را بررسی خواهیم کرد. اگر می‌خواهید با هویت دیجیتال در وب ۳.۰ بیشتر آشنا شوید، تا پایان مطلب با ما همراه باشید.

مروری کوتاه بر وب ۳.۰

پاسخ به نکته اصلی این مطلب، یعنی «چرا هویت دیجیتال در وب ۳.۰ مهم است؟»، بدون ارجاع به توضیح اولیه وب ۳.۰ درک‌پذیر نخواهد بود. خاستگاه اصطلاح وب ۳.۰ با پیشرفت‌های نوآورانه در فناوری بلاک چین شروع شد.

گوین وود (Gavin Wood)، هم‌موسس اتریوم و موسس پولکادات (Polkadot)، این اصطلاح را در سال ۲۰۱۴ مطرح کرد.

تعریف گوین وود از وب ۳.۰ اکوسیستم آنلاین غیرمتمرکزی است که بر‌پایه فناوری بلاک چین کار می‌کند. بعد از گذشت مدتی از مطرح‌شدن این معنی، فضای وب ۳.۰ با رشد مداوم ورود سرمایه‌های خطرپذیر، به محبوبیت بسیاری رسید و اکنون می‌توانیم بگوییم در دوران اوج این محبوبیت هستیم. متخصصان هم از وب ۳.۰ به‌عنوان یکی از راه‌حل‌های مطلوب برای تسهیل مقررات دنیای وب استقبال کرده‌اند.

دراین‌بین، شاید از خود بپرسید علیرقم اینترنت کنونی چه نیازی به وب ۳.۰ وجود خواهد داشت؟ اگر نگاهی به مشکلات کنونی اینترنت بیندازیم، علت اهمیت و نیاز به وب ۳.۰ را بهتر درک می‌کنیم. در وضعیت کنونی اینترنت، غول‌های فناوری کنترل محل ذخیره اطلاعات را در دست دارند؛ اما بر‌خلاف آن، وب ۳.۰ با حذف تمرکز از محل ذخیره اطلاعات، تهدیدهای مرتبط با تمرکز اطلاعات را از میان برداشته است.

طبق روال همیشه که فناوری بلاک چین به‌عنوان یکی از بخش‌های جدایی‌ناپذیر امکان تمرکززدایی عمل می‌کند، در وب ۳.۰ هم وظیفه تمرکززدایی بر‌عهده بلاک چین است. تعدادی از بخش‌های مهم وب ۳.۰ عبارت‌اند از:

• توکن‌های غیرمثلی یا NFTها: این توکن‌ها امکان توکهمه‌کردن دارایی‌ها و استفاده از آن‌ها برای تأیید سریع‌تر مالکیت دارایی‌ها در وب ۳.۰ را فراهم می‌کنند.
• سازمان‌های خودگردان غیرمتمرکز یا DAOها: این بخش هم با فراهم‌سازی امکان اداره غیرمتمرکز جوامع، به ایجاد تغییر اساسی در سازمان‌های سنتی کمک می‌کنند. در‌نتیجه، DAOها می‌توانند اعضای وب ۳.۰ را در تصمیمات مهم شبکه سهیم کنند.
• دیفای: به‌زبان ساده، می‌توانیم بگوییم که دیفای امور مالی را دموکراتیک می‌کند. پروتکل‌های وام‌دهی و استقراض غیرمتمرکز محبوب به‌مناسبی نشان می‌دهند که دیفای چگونه به‌عنوان عنصری حیاتی در وب ۳.۰ رشد کرده است.

تعریف هویت دیجیتال در وب ۳.۰

وب ۳.۰ به کاربران عادی شبکه قدرت می‌بخشد و این همان برتری اصلی نسل جدید اینترنت است. در‌حقیقت، وب ۳.۰ انحصار و قدرت را از شرکت‌های بزرگ سلب و قدرت را بین کاربران عادی تقسیم می‌کند.

همان‌‌طور‌که اشاره کردیم، وب ۲.۰ برای احراز هویت به محل ذخیره متمرکز داده وابسته است. برای نمونه، اگر مجبورید در وب ۲.۰ حساب بانکی افتتاح کنید، باید هویت خود را تأیید کنید. بانک‌ها هم بیشتر اوقات وظیفه تأیید هویت را به عرضه‌دهنده خدمات شخص ثالث واگذار می‌کنند.

این یعنی در کنار بانک، شخص سومی هم می‌تواند به اطلاعات حساس کاربران کاملاً دسترسی داشته باشد. در نتیجه، می‌توانیم بگوییم در وب ۲.۰ محدودیت خاصی درباره این نکته وجود ندارد که چه کسی می‌تواند به اطلاعات شما و مکان‌هایی دسترسی داشته باشد که اطلاعاتتان در آن ذخیره می‌شوند.

درمقابل، در وب ۳.۰ تأیید هویت دیجیتال با استفاده از فناوری بلاک چین به جلوگیری از مشکلات سیستم‌های احراز هویت متمرکز کمک می‌کند. وب ۳.۰ مشکل ذخیره‌سازی اطلاعات خصوصی را در پروسه احراز هویت متمرکز برطرف می‌کند. در کناراین، بررسی موارد سرقت هویتی که تا این ساعت رخ داده، ثابت کرده‌ است که ساز و کار‌های احراز هویت متمرکز از سرقت اطلاعات هم مصون نمی‌مثل.

آیا احراز هویت در وب ۳.۰ این مشکلات را حل خواهد کرد؟ بله، اما چگونه؟ مهم‌ترین نکته این است که احراز هویت دیجیتال در وب ۳.۰ به‌صورت غیرمتمرکز انجام می‌گردد.و طی این پروسه:

• کاربران بدون اتکا به آژانس‌های متمرکز مثل مؤسسه‌های خصوصی و شرکت‌ها و دولت‌ها بر اطلاعات خود کاملاً کنترل دارند.
• کاربران می‌توانند هویت‌های دیجیتال را بر‌اساس هویت واقعی خود ایجاد کنند؛ اما گمنام‌ماندن آنان در سیستم تضمین شود.
• یکی از نکات مهم هویت دیجیتال در وب ۳.۰، رعایت اصول امنیت و آزادی و حریم خصوصی است.
• سیستم هویت دیجیتال وب ۳.۰ همه مقدمات لازم برای ایجاد تحول در رویکردهای سنتی برخورد با اینترنت را فراهم می‌کند.

مشکلات مهم هویت دیجیتال چیست؟

اگر بخواهیم تعریف اولیه‌ای از هویت دیجیتال عرضه دهیم، باید بگوییم که هویت دیجیتال به مجموعه ویژه‌ای از اطلاعات دیجیتال درباره فرد یا سازمان یا حتی دستگاهی الکترونیکی اشاره می‌کند. هویت دیجیتال ابزاری مؤثر برای صدور مجوز دسترسی به خدمات و محصولات دیجیتالی است و بیشتر اوقات موارد زیر را در بر گیرنده می‌گردد.

• نام کاربری
• تاریخچه فعالیت
• شناسه‌های مورد‌نیاز برای امضای دیجیتال
• تاریخچه رسانه‌های اجتماعی

اکثر سیستم‌های مدیریت هویت دیجیتال یا رویکردی متمرکز را برای مدیریت هویت در پیش می‌گیرند یا از روش فدرال (مرکزی) استفاده می‌کنند. سیستم‌ مدیریت هویت متمرکز در بر گیرنده سازمان خاصی است که کنترل ذخیره‌سازی و مدیریت تمام هویت‌های دیجیتال در مکانی متمرکز را به‌دست می‌گیرد. اطلاعت موردنیاز احراز هویت دیجیتال متمرکز بیشتر اوقات در بر گیرنده نام کاربری و رمز‌عبور است.

ضرورت احراز هویت دیجیتال در وب ۳.۰ با ارزیابی مسائل شایع در سیستم‌های مدیریت هویت دیجیتال متمرکز مشخص می‌گردد. تعدادی از مسائل مهم موجود درباره هویت دیجیتال متمرکز عبارت‌اند از:

• کاربران باید اعتبارنامه‌های متفاوت ورود به سیستم را برای هر وب‌سایت و برنامه به‌صورت جداگانه مدیریت کنند.
• سیستم‌های ذخیره‌سازی متمرکز اطلاعات هویتی کاربران می‌توانند نقطه حمله‌ای برای هکرها ایجاد کنند و در‌نتیجه، به نشت اطلاعات منجر شوند. نمونه‌های اغلب نشت اطلاعات در گذشته نه‌خیلی دور، تأثیرات مخربی را بر اطلاعات شخصی کاربران نشان داده‌اند.

نیاز به راه‌حل‌هایی بر‌پایه بلاک چین برای حل مشکلات سیستم‌های مدیریت هویت متمرکز ازجمله ذخیره‌سازی و استفاده و به‌اشتراک‌گذاری اطلاعات شخصی کاملاً مشهود است. ضمناً، به‌علت امکان دسترسی مؤسسه‌های متمرکز به اطلاعات کاربران، فقدان حریم خصوصی در سیستم‌های مدیریت هویت متمرکز مشخص است. در نتیجه در سیستم کنونی، مؤسسه‌های متمرکز می‌توانند فعالیت‌های آنلاین افراد را به‌راحتی ردیابی کنند.

ناگفته نماند که مشکل نیاز به تکرار تأیید هویت در برنامه‌های متفاوت را می‌توان از‌طریق سیستم هویت فدرال یا مرکزی حل کرد. سیستم احراز هویت مرکزی به سیستمی گفته می‌گردد.که امکان دسترسی کاربران به چندین برنامه را از‌طریق صدور اعتبارنامه‌ای واحد فراهم می‌کند. برای نمونه، می‌توانید از حساب کاربری فیس‌بوک یا گوگل برای ورود به وب‌سایت یا برنامه دیگری استفاده کنید.

دراین‌میان، سؤال مهم این است که وقتی سیستم‌های هویتی مرکزی ایجاد شده‌اند، دیگر چه نیازی به احراز هویت دیجیتال در وب ۳.۰ وجود دارد؟ پاسخ به این پرسش ما را به‌سمت مشکلات زیر هدایت می‌کند که در سیستم‌های هویت فدرال مشهود است:

• ارتباط بین چندین منبع داده با سیستم‌های مدیریت هویت مرکزی، نقاط آسیب‌پذیرتری را برای نقض اطلاعات ایجاد می‌کند.
• به‌اشتراک‌گذاری اطلاعات کاربر با اشخاص ثالث می‌تواند حریم خصوصی و ایمنی کاربران را به‌خطر بیندازد.

احراز هویت در وب ۳.۰ و حل مشکلات راجع به هویت دیجیتال

تا این‌جا، با مروری دقیق بر مشکلات مرتبط با هویت دیجیتال در سیستم‌های متمرکز، اهمیت هویت دیجیتال در وب ۳.۰ را آگاه شدیم. درادامه، می‌بینیم که احراز هویت دیجیتال در وب ۳.۰ چگونه می‌تواند مشکلات سیستم‌های مدیریت هویت متمرکز را با امکان‌های خاص خود حل کند:

• در وب ۳.۰، امکان مالکیت و کنترل کامل کاربر عادی یا سازمان بر اطلاعات خود به‌روشکامل فراهم می‌گردد.
• امکان ذخیره‌سازی غیرمتمرکز اطلاعات در احراز هویت وب ۳.۰، امنیت بهتری را درمقایسه‌با سیستم‌های مدیریت هویت متمرکز تضمین می‌کند.
• کاربران می‌توانند برای ورود ایمن به برنامه‌ها و وب‌سایت‌های متفاوت، با اعتبارنامه وارد شوند. در نتیجه، تجربه کاربری با مدیریت هویت دیجیتال در وب ۳.۰ ساده است؛ چون به مدیریت چندین حساب کاربری و رمز‌عبور نیازی ندارید.
• یکی دیگر از مزایای مهم تأیید هویت دیجیتال در بلاک چین، به حفظ حریم خصوصی اشاره می‌کند. کاربران می‌توانند هویت خود را بدون نیاز به افشای اطلاعات حساس مثل نام یا آدرس یا شماره حساب بانکی احراز کنند.

نحوه کار هویت دیجیتال در وب ۳.۰

مزایای عرضه‌شده در هویت دیجیتال وب ۳.۰ رویکردهای ایدئالی برای تغییر نحوه مدیریت هویت را نشان می‌دهد. در وب ۲.۰، به شناسه‌های دیجیتال متمرکزی مثل ایمیل، رمز‌عبور، نام کاربری و سایر اطلاعات حساس برای دسترسی به برنامه‌ها و وب‌سایت‌ها نیاز داریم. باوجوداین‌، این شناسه‌ها آسیب‌پذیری‌های زیادی در سیستم ایجاد می‌کنند.

حال هویت دیجیتال در وب ۳.۰ برای حل این مشکلات چه راهکاری عرضه می‌دهد؟ سه عنصر متمایز، یعنی شناسه‌های غیرمتمرکز و فناوری بلاک چین و اعتبارنامه‌های قابل‌تأیید راهکار وب ۳.۰ برای حل این مشکلات هستند که درادامه، بیشتر درباره‌شان صحبت می‌کنیم.

شناسه‌های غیرمتمرکز

شناسه‌های غیرمتمرکز یا DIDها منابع انحصاری برای اثبات هویت آنلاین شما بدون تکیه بر مرجعی متمرکز هستند. شما می‌توانید شناسه‌های منحصربه‌فرد و قابل‌تأیید و دائمی را در شبکه‌های بلاک چین ذخیره کنید. در‌واقع، شناسه‌های غیرمتمرکز به‌عنوان پایه‌های هویت دیجیتال در وب ۳.۰ عمل می‌کنند؛ چون می‌توانید هویت خود را بدون افشای اطلاعات شخصی ثابت کنید.

برنامه‌های وب ۳.۰ هم می‌توانند از شناسه‌های غیرمتمرکز برای تأیید هویت شما استفاده کنند و در‌عین‌حال کنترل بهتری بر اطلاعات شخصی‌تان عرضه دهند. ضمناً، می‌توانید مشخص کنید که چه کسی می‌تواند به اطلاعات شخصی شما دسترسی داشته باشد.

اعتبارنامه قابل‌تأیید

یکی دیگر از جنبه‌های حیاتی در کارکرد هویت دیجیتال در بلاک چین، اعتبارنامه‌های قابل‌تأیید یا VCها هستند. اعتبارنامه قابل‌تأیید نوعی اعتبار دیجیتال و فیزیکی رمزنگاری‌شده است که می‌تواند هویت کاربر را تأیید کند. تعدادی از اسناد هویتی محبوبی که می‌توانید به‌عنوان اعتبارنامه قابل‌تأیید استفاده کنید، در بر گیرنده گواهینامه‌های رانندگی و گواهی‌های کارمندی و گذرنامه‌های دیجیتال هستند.

فناوری بلاک چین

بیشتر بحث‌ها درباره هویت دیجیتال در وب ۳.۰، توجه را به وظیفه فناوری بلاک چین جلب می‌کند. بلاک چین پیشینه‌ای دیجیتالی از تراکنش‌ها را بدون ثبت در هیچ مرجع متمرکزی عرضه می‌دهد؛ در‌نتیجه، کاربران کنترل بیشتری بر استفاده از اطلاعات شخصی خود خواهند داشت. در کنار‌این، بلاک چین مشکل وجود نقطه شکست در سیستم‌های مدیریت هویت متمرکز را حل می‌کند.

کاربردهای هویت وب ۳.۰ نشان می‌دهد که این نوع از احراز هویت چقدر برای رشد وب ۳.۰ اهمیت دارد. سازمان‌ها می‌توانند از شناسه‌های وب ۳.۰ برای بهبود امنیت اطلاعات و تضمین تجربه کاربری بهتر با اطمینان از حفظ حریم خصوصی استفاده کنند. درمقابل، کاربران می‌توانند از مزایای دسترسی انعطاف‌پذیر و بهبود امنیت در‌کنار کنترل بهتر اطلاعات خود بهره ببرند. پروسه احراز هویت در وب ۳.۰ می‌تواند به ایجاد هویت‌های تغییرناپذیر کمک و درهای جدیدی را برای دسترسی به بسترهای متاورس باز کند.

جمع‌بندی

بهبود سیستم‌های مدیریت هویت دیجیتال با استفاده از وب ۳.۰ مزایای فراوانی برای کاربران و سازمان‌ها به‌ ارمغان خواهد آورد. همان‌‌طور‌که جهان برای پذیرش وب ۳.۰ آماده می‌گردد. هویت دیجیتال در وب ۳.۰ هم می‌تواند وظیفه مهمی در ایجاد اعتماد در کاربردهای وب ۳.۰ ایفا کند. در‌حقیقت، هویت‌ دیجیتال به‌عنوان کلید واحدی برای دسترسی کاربران به اکوسیستم وب ۳.۰ عمل خواهد کرد.