فالینگ نایف (Falling Knife)؛ قاتل معامله‌گران ارزهای دیجیتال!

آیا تا این ساعت سعی کرده‌اید چاقویی را بگیرید که دارد می‌افتد؟ شکی نیست که گرفتن چاقوی در حال سقوط یکی از سخت‌ترین و در‌عین‌حال خطرناک‌ترین کارهایی است که می‌توانید انجام دهید. همین مسئله در بازارهای مالی به‌ویژه بازار ارزهای دیجیتال هم صدق می‌کند. فالینگ نایف (Falling Knife) یا «چاقوی در حال سقوط» اصطلاحی عامیانه برای بیان وضعیتی است که در آن قیمت دارایی با شتاب کاهش می‌یابد.

خرید در وضعیتی که قیمت دارایی به‌شدت افت کرده، وسوسه‌برانگیز است. اما مثل گرفتن چاقویی در حال سقوط، احتمال صدمه‌دیدن هم بسیار زیاد است؛ چون در این شرایط، تشخیص کف واقعی بازار دشوار است. در نتیجه، شاید سقوط دارایی بدون بازگشت باشد.

ضرب‌المثلی در وال‌استریت می‌گوید: «اگر می‌خواهید چاقوی در حال سقوط را بگیرید، بهتر است جراحی حاذق که نخ بخیه فراوان دارد، همراهتان باشد!»

با‌توجه‌‌به حساسیت معنی فالینگ نایف، در این مطلب نیت داریم این الگوی حرکتی را بررسی کنیم. برای این منظور، نخست تعدادی از مثال‌های واقعی بازار از فالینگ نایف را بیان می‌کنیم. بعد از‌آن به پیدایش این الگو در بازار بیت کوین و ارزهای دیجیتال نگاهی می‌اندازیم. در‌ادامه، مباحثی مانند محدودیت‌های فالینگ نایف و فرق آن با خرید در کف قیمت را توضیح می‌دهیم. درپایان هم، پاسخ تعدادی از پرسش‌های شایع مرتبط با این الگو را بیان می‌کنیم. بهتر است تا پایان این مطلبِ خواندنی با ما همراه باشید.

فالینگ نایف (Falling Knife) یا چاقوی در حال سقوط چیست؟

فالینگ نایف یا چاقوی در حال سقوط وضعیتی است که افت شدید ارزش دارایی‌ را نشان می‌دهد. عدد یا فرمول قطعی‌ای نمی‌توانیم برای فالینگ نایف در نظر بگیریم. اما در الگوی چاقوی در حال سقوط با افت ارزش دارایی در مدت‌زمانی کوتاه روبه‌رو هستیم. این سقوط ارزش بیشتر اوقات باید بیش از ۲۰درصد نسبت‌به بیشترین رکورد خود در ۵۲ هفته گذشته باشد.

اصطلاح «چاقوی در حال سقوط» خود بیانگر مقدار خطری است که معامله‌گر یا سرمایه‌گذار باید به جان بخرد تا وارد بازار شود. چون حتی اگر قیمت دارایی‌ای به‌سرعت ۳۰ تا ۵۰درصد کاهش پیدا کند، بدینگونه نیست که نمی‌تواند ۸۰درصد دیگر هم سقوط کند. در نتیجه، به‌روش‌کلی به تریدرها و سرمایه‌گذارها پیشنهاد می‌گردد.برای خرید دارایی در حال سقوط عجول نباشند.

به عنوان نمونه، در زمان پدیده حباب دات‌کام در سال ۲۰۰۰، اغلب معامله‌گرها سهام استارت‌آپ‌هایی از حوزه نوپیدایش اینترنت را زمانی خریدند که قیمتشان بیش از ۵۰درصد کاهش یافته بود. در آن زمان، اکثر افراد خیال می‌کردند که به‌زودی ورق بازار برمی‌گردد و آنان می‌توانند با فروش دارایی‌هایی که با کمترین قیمت خریده‌اند، سود زیادی به‌دست آورند. اما مدت زیادی طول نکشید که ارزش اغلب این سهام‌ها به صفر رسید!

تشخیص کف قیمت و ورود به بازار در پایین‌ترین سطح، آرزوی تمام تریدرهاست. اما، مشخص بهترین زمان ورود به معامله به‌ویژه هنگام سقوط آزاد قیمت، کار بسیار سختی است. حتی معامله‌گرهای مجرب هم در بسیاری مواقع از‌پسِ تشخیص بهترین زمان برای ورود به بازار برنمی‌آیند.

الگو و پیدایش فالینگ نایف

الگوی حرکتی فالینگ نایف، جریان نزولی شارپ و شدیدی به‌سمت پایینِ نمودار معاملاتی را نشان می‌دهد که با تثبیت قیمت یا مکث خاصی همراه نیست. همان‌طور‌که در تصویر زیر مشاهده می‌کنید، بیشتر اوقات مجموعه‌ای از کندل‌های بلند و نزولی متوالی این الگوی حرکتی را نمایش می‌دهند.

در چنین وضعیتی، شاید معامله‌گری که ریسک ورود به بازار را به جان خریده، بداقبال باشد. دارایی شاید هرگز از سقوط آزاد خود نجات پیدا نکند و تمام ارزشش را از دست بدهد. درمقابل، اگر بخت با معامله‌گر یار باشد، قیمت شاید به‌روش‌بی مقدمه و بلافاصله در جهت مخالف و روبه‌بالا بازگشت کند. این بازگشت بی مقدمه الگوی ویپ‌ساو (Whipsaw) یا «ارّه دوطرفه» را تشکیل می‌دهد. در این حالت، اگر تریدر دارایی را در کمترین قیمت بخرد، می‌تواند با فروش آن به سود زیادی دست پیدا کند.

وضعیت نزولی بازار به‌علل متفاوت شاید شکل چاقویی در حال سقوط را به خود بگیرد. اخبار منفی پیش‌بینی‌نشده، فروش حجم زیادی از دارایی به‌وسیله نهنگ‌های بازار، عبور قیمت از سطح حمایت مهم پیش از رسیدن به حمایت بعدی، اخبار و شایعات درباره کلاه‌برداری‌ها یا آسیب‌های احتمالی و گزارش‌های منفی درباره موجبات فاندامنتال پروژه راجع به دارایی‌ها همگی در پیدایش الگوی فالینگ نایف در بازار کریپتو مؤثر هستند. به‌همین‌ترتیب، امکان بازگشت بی مقدمه قیمت با تکذیب اخبار منفی یا خرید حجم زیاد دارایی به موجب نهنگ‌های بازار هم وجود دارد.

بیشتر بخوانید: مقایسه تحلیل تکنیکال و تحلیل فاندامنتال در بازارهای مالی

بایدها و نبایدها درباره استفاده از فالینگ نایف

گرفتن چاقوی در حال سقوط در حقیقتیت بسیار دشوار است. درواقع، برای استفاده از شرایط چاقوی در حال سقوط در بازار بدون توان زیان هنگفت، به دانش بازار و شجاعت و مقدار زیادی خوش‌اقبالی احتیاج داریم.

موجبات سقوط چاقو باید موقتی باشند و پجریانه آن دارایی را برای همیشه نبندند. تنها در این حالت، خرید هنگام سقوط آزاد بازار می‌تواند موقعیت تلقی شود.

همان‌طور‌که اشاره کردیم، اگر فالینگ نایف با تغییری بی مقدمه به الگوی ویپ‌ساو تبدیل شود، احتمالاً سود زیادی نصیب سرمایه‌گذار یا معامله‌گر خواهد شد. البته معامله‌گر در این شرایط باید به‌اندازه کافی صبر کند تا دارایی را با قیمتی بیشتر از قیمت خرید بفروشد و به‌سلامت از الگوی چاقوی در حال سقوط عبور کند.

با‌این‌همه، چنین شرایطی بیشتر شبیه به یک شرط‌بندی بسیار پرخطر به‌نظر می‌رسد؛ به‌ویژه اگر فرد درصد زیادی از سرمایه خود را وارد بازار کند. در‌ادامه با تأکید مجدد روی خطر معامله‌گری و سرمایه‌گذاری در وضعیت شدیداً نزولی بازار، به نکاتی اشاره می‌کنیم که در روبروه با فالینگ نایف باید در نظر بگیرید.

زمان‌بندی صحیح

اولین و مهم‌ترین اصل در استفاده از فالینگ نایف، تشخیص زمان دقیق برای ورود به بازار است. برای این کار، تریدر باید الگوهای نموداری و ابزارهای تحلیل تکنیکال متفاوتی را برای ارزیابی تحلیل خود به‌کار بگیرد. ضمناً، تریدر پیش از هر اقدامی باید از صحت تشخیص نقطه ورود خود مطمئن شود.

بازه معاملاتی بلندمدت

تریدرهایی که در تایم‌فریم‌های کوتاه‌تر دست به معامله می‌زنند، احتمالاً با مشکلات بیشتری برای تشخیص بهترین زمان ورود به بازار هنگام پیدایش فالینگ نایف روبرو می‌شوند؛ چون در‌صورت افت شدید قیمت، تشخیص زمان بازگشت قیمت هم دشوار خواهد بود.

بودجه معقول

اگر سرمایه کل معامله‌گر ناچیز است یا از پورتفویی با تنوع زیاد استفاده نمی‌کند، ورود به بازار در شرایط فالینگ نایف پیشنهاد نمی‌گردد. الگوی چاقوی در حال سقوط اغلب برای سرمایه‌گذاران بلندمدتی جذاب است که فقط بخشی از سرمایه خود را وارد بازار می‌کنند و آن را بیشتر شبیه بازی هیجان‌انگیز در نظر می‌گیرند.

آشنایی با موقعیت‌های شورت

یکی از روش‌های کسب سود در زمان پیدایش فالینگ نایف، تشخیص به‌موقع آن و ورود بخشی از سرمایه به موقعیت شورت و مهم‌تر از آن خروج به‌موقع هنگام شروع پول‌بک بازار است. در موقعیت شورت، معامله‌گرهای حرفه‌ای می‌توانند با کاهش قیمت هم سود به‌دست آورند.

مشخص حد زیان

تریدرهای مجرب در هر شرایطی به‌ویژه وضعیت خطرناکی مثل فالینگ نایف، حد زیان حساب‌شده‌ای در نظر می‌گیرند و به آن استوار می‌مثل. اگر در گرفتن چاقوی در حال سقوط اشتباه کرده‌اید، ترک صحنه با بریدگی ساده بسیار بهتر از این است که شاهد قطع‌شدن انگشتتان با چاقو باشید!

بیشتر بخوانید: حد زیان چیست و چگونه بهترین نقطه را انتخاب کنیم؟

استفاده از روش متوسط هزینه دلاری (Dollar Cost Average)

اگر قیمت دارایی را به‌سرعت در حال سقوط می‌بینید؛ اما نمی‌توانید کف قیمت را به‌مناسبی تشخیص دهید، یکی از بهترین روش‌ها برای ورود به بازار استفاده از روش متوسط هزینه دلاری است. در روش متوسط هزینه دلاری، معامله‌گر سرمایه خود را به مقدارهای مساوی تقسیم و در فواصل زمانی معین خرید می‌کند. بدین‌ترتیب، اگر قیمت دارایی باز‌هم کاهش یافت، شما هنوز برای خرید پول دارید. فراموش نکنید که مشخص حد زیان هنگام استفاده از متوسط هزینه دلاری هم اهمیت دارد. گاهی افرادی که از روش متوسط هزینه دلاری استفاده می‌کنند، وارد دور باطل می‌شوند؛ یعنی هرچه قیمت کمتر می‌گردد. آن‌ها باز‌هم به خرید خود ادامه می‌دهند. اگر قیمت به‌روش‌مداوم در حال افت است و به احتمال سقوط دائمی دارایی مشکوک هستید، بهتر است وارد این دور باطل نشوید.

شناخت بازار و موجبات فاندامنتال مؤثر

هرچند الگوهای نموداری و ابزارهای تحلیل تکنیکال می‌توانند در تشخیص یک چاقوی در حال سقوط چراغ راه باشند، شناخت موجبات بنیادین مؤثر بر بازار هم در تشخیص این الگو به همان اندازه مهم است. برای نمونه، در می۲۰۲۱ (اردیبهشت۱۴۰۰) با انتشار خبر ممنوعیت استخراج در چین، بیت کوین موقتاً با حجم فروش گسترده و افت ارزش ۳۰درصدی روبه‌رو شد. معامله‌گرهایی که در آن زمان اخبار فاندامنتال را دنبال می‌کردند، احتمالاً تشخیص دادند که این باد مخالف فقط برای مدت کوتاهی می‌وزد و توانستند با هوشمندی کف قیمت را برای خرید تشخیص دهند.

کنترل هیجان‌ها

ورود به بازارِ در حال سقوط می‌تواند به امید کسب سود کلان در آینده فریبنده باشد؛ اما بهترین کارکرد همیشه متعلق به معامله‌گرهایی است که احساس و هیجان خود را کنترل می‌کنند و با تحلیل منطقی وارد بازار می‌شوند. تحلیل تکنیکال و بررسی ویژگی‌های فاندامنتال دارایی در‌کنار ورود با سرمایه معقول و نبودِ شتاب‌زدگی می‌تواند تا حد زیادی هیجان‌های تریدر را کنترل کند.

بیشتر بخوانید: ۶ راه برای کنترل احساسات در زمان خرید و فروش ارزهای دیجیتال

محدودیت‌های چاقوی در حال سقوط

حتی اگر چاقوی در حال سقوط را به‌درستی تشخیص دهید، بازهم با محدودیت‌هایی روبه‌رو هستید. زمان‌بندی دقیق و مشخص کف قیمت پیش از اینکه جریان دوباره صعودی شود، می‌تواند بسیار دشوار باشد و حتی اگر تمام معیارهای فالینگ نایف را در نمودار قیمت مشاهده کنید، باز‌هم هیچ تضمینی وجود ندارد که بازار دوباره دچار افت نشود.

به عنوان نمونه، در زمان سقوط بازار، شاید با الگوی «جهش گربه مرده» (Dead Cat Bounce) روبه‌رو شوید و با پیش‌بینی احتمال صعود مجدد بازار، اقدام به خرید کنید؛ اما اگر با «گربه مرده» آشنا باشید، احتمالاً می‌دانید که ورود به بازار در زمان پیدایش الگوی جهش گربه مرده اصلاً به‌نفع شما نیست.

جهش گربه مرده هنگامی پیش می‌آید که بهبودی موقتی و مختصر در جریان نزولی بزرگ‌تر اتفاق بیفتد. در این حالت، شما با خیال احتمال بازگشت قیمت اقدام به خرید می‌کنید؛ اما بعد از مدتی با کاهش مجدد قیمت غافل‌گیر می‌شوید و سرمایه‌تان را از دست می‌دهید.

ضمناً، محدودیت دیگر فالینگ نایف مدت‌زمانی است که شاید طول بکشد تا دارایی مدنظر دوباره شروع به رشد کند. سرمایه‌گذارانی که تایم‌فریم‌های کوتاه‌تر را برای انجام معاملات انتخاب می‌کنند یا صبروحوصله کافی برای کسب نتیجه مطلوب ندارند، احتمالاً بعد از مدتی دلسرد و ناامید می‌شوند. به‌روش‌کلی، اگر شرایط زیر درباره شما صدق می‌کند، بهتر است از ورود به بازار و خرید در زمان سقوط قیمت اجتناب کنید:

• زمانی‌که علت سقوط بازار را نمی‌دانید.
• وقتی نشانه ویژه‌ای از بهبود قیمت یا تغییر جریان وجود ندارد.
• هنگامی‌که حجم معاملات خیلی زیاد نیست.
• زمانی‌که کاهش قیمت به‌‌علت کلاه‌برداری، مشکل فناوری، رسوایی مالی و… اتفاق افتاده است و به‌نظر نمی‌رسد قیمت به‌زودی بازگشت کند.
• وقتی پولی که نمی‌توانید از دست بدهید، وارد معامله می‌کنید یا توان ریسک زیادی ندارید.

بیشتر بخوانید: چگونه ریسک سبد سرمایه‌گذاری خود را کاهش دهیم؟

نمونه‌هایی از فالینگ نایف در بازار ارزهای دیجیتال

الگوی حرکتی فالینگ نایف در تمام بازارهای مالی دیده می‌گردد. در این بخش، به نمونه‌هایی از چاقوی در حال سقوط در تاریخ بازار ارزهای دیجیتال اشاره می‌کنیم.

در نمونه اول، مشاهده می‌کنید که بیت کوین چاقوی در حال سقوطی ایجاد کرده است که خیلی بابِ‌میل معامله‌گرهای صعودی نیست. با‌این‌همه، جریان قیمت حرکت نزولی خود را بعد از دوره‌ای حرکت افقی، با بازگشت و صعود مجدد پی گرفته است. در این شرایط، سرمایه‌گذارانی که الگوی فالینگ نایف را به‌موقع تشخیص دادند، با موقعیت شورت وارد بازار شدند و در محدوده‌ای که بیت کوین با کف قیمت برخورد کرد، از موقعیت خود خارج شدند.

مثال بعدی به سقوط تاریخی بیت کوین در مارس۲۰۲۰ (اسفند۱۳۹۸) هنگام اوج‌گیری بحران کووید۱۹ مربوط می‌گردد. از ۱۰ تا ۱۲مارس (۲۰ تا ۲۲اسفند)، قیمت بیت کوین با افتی ۵۲درصدی به ۳,۷۸۲ دلار رسید. این کاهش قیمت بعد از عبور از محدوده حمایت ۷,۳۰۰دلاری که سطح ۰.۶۱۸ فیبوناچی بود، شدت بیشتری گرفت.

در چنین شرایطی، بهترین راه برای استفاده از الگوی چاقوی در حال سقوط خرید نزدیک به محدوده اصلاحی ۰.۷۸۶ فیبوناچی در ۵,۴۹۵ دلار است؛ البته قیمت بیت کوین روز بعد تا ۳,۷۸۲ دلار هم افت کرد. در آن زمان، اگر معامله‌گری چاقوی در حال سقوط بیت کوین را در بازار معاملات روزانه شکار می‌کرد، باز‌هم درصورت بازگشت قیمت سود زیادی به‌دست می‌آورد.

بااین‌حال، گرفتن چاقوی در حال سقوط در مثال بعدی نتیجه خیلی جدابی به همراه نداشت. در ۹می۲۰۲۲ (۱۹اردیبهشت۱۴۰۱)، توکن لونا (LUNA) از شبکه ترا (Terra) دچار افت شدیدی شد. با تحلیل‌های منطقی، بهترین موقعیت برای خرید در این شرایط سطح حمایت ۵۰دلاری بود. بااین‌‌حال، این محدوده نتوانست به‌عنوان نقطه بازگشت قیمت عمل کند و قیمت لونا ۹۸درصد دیگر هم از این سطح حمایت کاهش یافت. گفتنی است لونا تا این ساعت نتوانسته این سقوط آزاد را جبران کند.

چاقوی در حال سقوط در بازار کنونی بیت کوین

یکی از اشتباه‌های شایع در بین معامله‌گرهای کم‌تجربه‌تر بازار ارزهای دیجیتال این است که به‌محض تشخیص چاقوی در حال سقوط در بازار بیت کوین، بدون تحلیل و مشاهده و بررسی بیشتر خرید می‌کنند. با‌این‌همه در اغلب مواقع، اگر قیمت به زیر یک سطح حمایت سقوط کند، احتمالاً تا زمانی‌که حمایت جدیدی در سطوح پایین‌تر پیدا کند، به کاهشش ادامه خواهد داد.

برای نمونه، در آوریل۲۰۲۲ (فروردین۱۴۰۱)، شاهد سقوط بیت کوین از ۴۵,۰۰۰ به ۳۹,۰۰۰ دلار بودیم. تعدادی از معامله‌گرها این سقوط را موقعیت مناسبی برای خرید بیت کوین با قیمتی ارزان‌تر در نظر گرفتند. اما یک ماه بعد، بیت کوین با ۱۰,۰۰۰ دلار ریزش دیگر از مرز ۳۰,۰۰۰ دلار هم عبور کرد و فقط در چند روز، تا زیر ۲۰,۰۰۰ دلار پیش رفت. در زمان نگارش این مطلب (اواسط آذر۱۴۰۱)، ارزش بیت کوین حدود ۱۷,۰۰۰ دلار است. به‌عقیده تعدادی از معامله‌گرها، اگر شاهد افت بیشتر باشیم، پیش از اینکه به سطح حمایت بعدی، یعنی ۱۳,۰۰۰ دلار برسیم، با مانعی بر سر راه سقوط برجستهین کوین بازار ارزهای دیجیتال روبه‌رو نخواهیم بود.

فرق خرید در کف و فالینگ نایف؛ کدام روش بهتر است؟

استدلال معامله‌گرها برای خرید در کف (Buy the Dip) و فالینگ نایف یکسان است: خرید هنگام کاهش قیمت بازار و کسب سود از فروش آن با قیمتی بیشتر از قیمت خرید. باوجوداین‌، در خرید در کف تریدر بیشتر اوقات دارایی‌ای را می‌خرد که به‌روش‌کلی در کانال صعودی نسبتاً قدرتمندی پیش می‌رود. به‌این‌ترتیب، معامله‌گر با اطمینان بیشتری می‌تواند بازگشت مجدد قیمت را پیش‌بینی کند. درمقابل، چاقوی در حال سقوط راجع به افت شدید ارزش دارایی‌ای است که فعلاً نشانه ویژه‌ای از صعود مجدد نشان نداده و شاید هیچ‌گاه بازگشت نکند.

باید به این نکته هم اشاره کنیم که خریدکردن در هر دو الگوی حرکت با ریسک زیادی همراه است و حتی هنگام خرید در کف، معامله‌گر نمی‌تواند زمان دقیق بازگشت قیمت را مشخص کند. با‌این‌حال، ریسکِ گرفتن چاقوی در حال سقوط بسیار بیشتر است؛ چون در اغلب مواقع تریدر به‌منظور پیداکردن کف و کمترین قیمت مناسب برای خرید به معیار مشخصی دسترسی ندارد. در کنار‌این، تریدر هنگام خرید در کف می‌تواند پیش از اقدام به خرید، مدتی برای تثبیت قیمت صبر کند؛ اما هنگام سقوط چاقو اغلب محدوده‌ تثبیت قیمت شکل نمی‌گیرد.

پرسش‌های شایع

درادامه، به چند پرسش پرتکرار درباره چاقوی در حال سقوط پاسخ می‌دهیم.

جمع‌بندی

اصطلاح فالینگ نایف یا چاقوی در حال سقوط وضعیت افت شدید ارزش دارایی در مدت‌زمانی کوتاه را بیان و خطر زیاد ورود به بازار در چنین شرایطی را هم گوشزد می‌کند. چاقوی قیمت به‌علل متفاوتی می‌تواند سقوط کند؛ از‌جمله اخبار منفی درباره شکست پروژه یا احتمال کلاه‌برداری و فروش گسترده به‌وسیله نهنگ‌های بازار یا عبور جریان از سطح حمایت مهم. این علل از آنجا مهم هستند که می‌توانند وظیفه مشخص‌کننده‌ای در احتمال افزایش مجدد قیمت ایفا کنند.

بیشتر بخوانید: موقعیت Short چیست؟ با کاهش قیمت سود کنید!

اگر علت افت ارزش دارایی موقتی باشد، فالینگ نایف می‌تواند به الگوی «ویپ‌ساو» تبدیل شود. در این حالت، جریان به‌روشبی مقدمه تغییر جهت می‌دهد و معامله‌گر می‌تواند از خرید خود سود کسب کند؛ اما این احتمال هم وجود دارد که قیمت هرگز بازگشت نکند و تمام سرمایه تریدر از بین برود. ضمناً، مشخص کف دقیق قیمت در شرایط فالینگ نایف می‌تواند بسیار دشوار باشد.

به‌روش‌کلی، بهتر است برای گرفتن چاقوی در حال سقوط تلاش نکنید. اما اگر از پیش‌بینی خود درباره بازگشت قیمت تا حد زیادی مطمئن هستید، سعی کنید محتاطانه عمل و تا‌حدممکن نکات گفته‌شده در این مطلب را رعایت کنید. در زمان پیدایش الگوی حرکتی فالینگ نایف، باید بتوانید هیجان خود را کنترل کنید و ریسک احتمالی را تخمین بزنید و سرمایه‌ای را وارد کنید که توان از‌ دست‌ دادنش را دارید.