مفهوم DYOR چیست؟ چطور در بازار ارز دیجیتال تحقیق کنیم؟

دنیای ارزهای دیجیتال پر از سرواژه‌سازی‌ها و اصطلاح‌های جذاب است. اگر سری به «واژه‌نامه جامع اصطلاحات رسمی، مشهور و بامزه ارزهای دیجیتال!» بزنید با تعداد زیادی از این اصطلاحات آشنا می‌شوید. بااین‌حال، اصطلاحات شایع در دنیای کریپتو محدود به همین موارد هم نیست. یکی از سرواژه‌های معروف دنیای کریپتو DYOR است که به‌احتمال زیاد آن را شنیده‌اید؛ اما DYOR چیست و دقیقاً به چه معنیی اشاره دارد؟

در این مقاله به این پرسش پاسخ می‌دهیم. با مطالعه این مقاله آگاه خواهید شد که DYOR چیست و چرا مهم است. همین‌طور آگاه خواهید شد که چگونه به بهترین نحو آن را انجام دهید؛ در نتیجه تا پایان همراه ما باشید.

DYOR چیست و چرا اهمیت دارد؟

بی‌شک اولین گام برای توضیح اینکه DYOR چیست این است که بگوییم این سرواژه مخفف چه چیزی است. DYOR مخفف Do Your Own Research است. این جمله انگلیسی به‌صورت تحت‌الفظی به این معناست: «تحقیق خودت را انجام بده». به‌بیان ساده‌تر: «خودت تحقیق کن».

اصطلاح DYOR محدود به بازارهای مالی نیست؛ اما کاربرد زیادی در این فضا دارد. معنی اصلی پشت این اصطلاح این است که پیش از آن که سرمایه خود را در معرض ریسک قرار دهید، به‌اندازه کافی تحقیق کنید.

DYOR و بازار ارز دیجیتال

هدف DYOR این است که تعداد قربانیان و سرمایه‌گذاران ناآگاه را کاهش دهد؛ در نتیجه اهمیت معنی DYOR در بازار ارز دیجیتال باتوجه‌به جدیدتربودن این بازار بیشتر هم می‌گردد. بازار کریپتو مملو از پروژه‌های جدید، نوسانات قیمت شوکه‌کننده، وعده‌های نجومی و روش‌های جدید کلاهبرداری است.

ضمناً به‌علت نوپابودن این بازار، اطلاعات عموم مردم درباره آن کم است و سودجویان هم دقیقاً روی همین مسئله حساب باز می‌کنند.

DYOR اعضای جامعه کریپتو را ترغیب می‌کند تا پیش از سرمایه‌گذاری در هر پروژه‌ای، به‌قدری درباره آن تحقیق کنند که بتوانند از آن دفاع کنند.

اگر کمی بیشتر به این مسئله فکر کنیم، بهتر به اهمیت آن پی می‌بریم. چه تعدادی از ما پیش از سرمایه‌گذاری در یک ارز دیجیتال، به‌قدری درباره آن تحقیق می‌کنیم که هرچیز مرتبط با آن را بدانیم و بتوانیم از آن دفاع کنیم؟ چقدر زمان صرف مطالعه درباره اهداف پروژه، ویژگی‌های فنی آن، پیشرفت‌دهندگان آن یا اقتصاد توکنی آن می‌کنیم؟ به‌عبارت بهتر، چقدر پروژه را از دید فاندامنتال بررسی می‌کنیم؟

بیشتر بخوانید: جامع‌ترین آموزش تحلیل فاندامنتال ارزهای دیجیتال + ویدیو

البته باید اشاره کنیم که پروژه‌های زیادی وجود دارند که از دید فاندامتال حرفی برای گفتن ندارند، اما به‌علل دیگر موفقیت‌های برجستهی را تجربه می‌کنند، و بالعکس. بااین‌حال، انجام تحقیق کافی سبب می‌گردد.که خودتان وظیفه انتخاب‌های خود را به‌عهده بگیرید و در صورت تجربه شکست، خود را به‌علت اعتماد به نصیحت دیگران سرزنش نکنید.

ضمناً یکی از موجباتی که اهمیت DYOR را در بازار کریپتو دوخیلی می‌کند، این است که این بازار هنوز قانون‌گذاری نشده است.

این به این معناست که خودتان و تنها خودتان مسئول تصمیم‌های سرمایه‌گذاری خود هستید.

کارکردها و فواید DYOR در بازار ارز دیجیتال

تابه‌اینجا به‌روش کلی آگاه شدیم هدف DYOR چیست و چرا اهمیت دارد. در این بخش هم نیت داریم نگاهی سریع به کارکردهای DYOR در بازار کریپتو بیندازیم، و بعد از‌آن به روش اعمال آن در این بازار برسیم.

کاهش ریسک سرمایه‌گذاری و ترید

واضح است که اولین کارکرد DYOR کاهش ریسک سرمایه‌گذاری و ترید است. تصمیمی که خاستگاه آن تحقیق و بررسی کامل و تحلیل فاندامنتال باشد، بی‌شک قابل‌دفاع‌تر از تصمیمی است که به‌علت فومو، ترس، عدم قطعیت و تردید (FUD)، پیشنهاد اینفلوئنسرهای اینستاگرامی، یا به‌روش کلی از سر هیجان‌زدگی باشد.

بیشتر بخوانید: فومو (FOMO) در بازار چیست و چگونه گرفتار آن نشویم؟

تحلیل فاندامنتال به شما اجازه می‌دهد پتانسیل رشد یک پروژه را دریابید و علامت‌های خطر را تشخیص دهید. البته در گذشته اشاره کردیم و باز هم تأکید می‌کنیم که عکس همه این شرایط هم شاید اتفاق بیفتد.

شاید پروژه‌ای همه معیارهای فاندامنتال لازم را داشته باشد و به‌علل دیگری با شکست روبرو شود. ضمناً شاید پروژه‌ای هیچ‌یک از معیارهای فاندامنتال مهم برای موفقیت را نداشته باشد و به‌ناگاه با افزایش ارزش غیرقابل‌خیالی روبرو شود.

در چنین شرایطی، باید سه نکته را به خاطر داشته باشید:

• اتفاقات این‌چنینی نادر هستند و قرار نیست هرروز و برای هر پروژه جدیدی تکرار شوند؛
• چنین پروژه‌هایی اکثراً قابل‌پیش‌بینی نیستند و ریسک آن‌ها هم به‌‌همان اندازه بالاست. در نتیجه، باید هم آمادگی سود و هم آمادگی زیان را داشته باشید؛
• حتی اگر در پروژه‌ای قوی سرمایه‌گذاری کنید و به‌اندازه توقعتان سود نکنید، و برعکس، دست‌کم مطمئنید که خودتان با آگاهی این تصمیم را گرفته‌اید. در نتیجه، پشیمانی کمتری را تجربه خواهید کرد.

متنوع‌سازی سبد سرمایه

یکی‌دیگر از نتایج پیروی از DYOR در بازار ارزهای دیجیتال متنوع‌سازی سبد سرمایه است. متنوع‌سازی سبد سرمایه به‌معنای توزیع سرمایه بین دارایی‌های متفاوت، به‌جای تخصیص کل سرمایه به یک دارایی است. این استراتژی در حقیقت عینیت همان جمله معروف است که «همه تخم‌مرغ‌های خود را در یک سبد نگذارید».

DYOR به شما اجازه می‌دهد دید گسترده‌تری داشته باشید و به‌جای دیدن یک پروژه، پروژه‌های متفاوت با پتانسیل‌های متفاوت را ببینید.

درامان‌ماندن از فعالیت‌های مجرمانه و کلاهبرداری‌ها

روش‌های جدید کلاهبرداری در دنیای دیجیتال همیشه پیدا می‌شوند و دنیای ارز دیجیتال هم از این قاعده مستثنی نیست. طرح‌های پانزی، پروژه‌های هرمی، حملات فیشینگ (Phishing)، صرافی‌های نامعتبر و پامپ و دامپ‌های تعمدی تنها چند مورد از این روش‌ها هستند.

هرچه زمان بیشتری را به تحقیق اختصاص دهید، آسان‌تر می‌توانید این کلاهبرداری‌ها را تشخیص دهید.

شاید بتوان گفت که شایع‌ترین نوع کلاهبرداری‌ها، طرح‌های پانزی و پروژه‌های هرمی هستند. متأسفانه در کشور خودمان ایران کم نیستند افرادی که به‌راحتی فریب وعده‌های نجومی را می‌خورند و حتی آن را به دیگران هم پیشنهاد می‌کنند.

علت اکثر این افراد برای اعتماد به چنین طرح‌هایی این است که پروژه برای مدت طولانی در حال فعالیت بوده است. در کناراین، در طول مدت فعالیت خود سود مناسبی را به کاربران خود پرداخت کرده است.

این در حالیست که اگر خودتان تحقیق کنید، آگاه می‌شوید که هویت این طرح‌ها این است که روزی متوقف شوند و راهی جز این ندارند.

بیشتر بخوانید: انواع کلاهبرداری در حوزه ارزهای دیجیتال؛ چگونه قربانی نشویم؟ + ویدیو

چگونه DYOR را به بهترین نحو در بازار ارز دیجیتال اعمال کنیم؟

حال که آگاه شدیم DYOR چیست و چرا اهمیت دارد، می‌توانیم به روش‌های اعمال آن در بازار ارز دیجیتال برسیم. در ادامه تلاش کرده‌ایم فهرستی از مهم‌ترین موجباتی داشته باشیم که برای تحقیق درباره پروژه ارزهای دیجیتال مهم هستند.

وایت پیپر

وایت پیپر (White Paper) هر پروژه‌ای اولین و مهم‌ترین سندی است که برای بررسی چیستی و پتانسیل آن باید به آن مراجعه کنید. می‌دانید که وایت پیپر در حقیقت توسط پیشرفت‌دهندگان پروژه تهیه می‌گردد.و هدف آن این است که پروژه را به بهترین نحو معرفی کند.

اگر وایت پیپر پروژه‌ای به‌اندازه کافی خوب نباشد، به‌سختی می‌توان به آن پروژه اعتماد کرد. در نتیجه، در مطالعه وایت پیپر دقت کافی را به خرج دهید. مواردی که در بررسی وایت پیپر باید به آن‌ها توجه کنید از این قرار هستند:

• مطمئن شوید که پیشرفت‌دهندگان از تمامی‌گویی پرهیز کرده‌اند؛
• مطمئن شوید که مشکلی که پروژه نیت رفع آن را دارد، به‌روش دقیق مطرح شده است؛
• مطمئن شوید که پیشرفت‌دهندگان راه‌حل پیشنهادی خود را به‌روش شفاف بیان کرده‌اند؛
• مطمئن شوید که به جنبه‌های فنی به‌اندازه کافی پرداخته شده است؛
• مطمئن شوید که آمار و دیتاهای عرضه‌شده در وایت پیپر دقیق و صحیح هستند؛
• مطمئن شوید که وایت پیپر از دید نگارشی و حتی املایی کیفیت لازم را دارد.

بیشتر بخوانید: وایت پیپر (White Paper) چیست و چگونه آن را مطالعه کنیم؟

کارکرد واقعی

باید اشاره کنیم که علیرقم اهمیتی که وایت پیپر دارد، این سند را تیم پروژه تهیه کرده‌اند و به‌تنهایی قابل‌اعتماد نیست. به‌بیان دیگر، مطالعه وایت پیپر ضروری است، اما کافی نیست.

بهتر است خودتان به‌تنهایی درباره کارکرد واقعی پروژه تحقیق کنید؛ چراکه یکی از مهم‌ترین موجبات تشکیل‌دهنده یک پروژه خوب است.

رقبا و وجه تمایز

یکی‌دیگر از مواردی که باید به آن توجه کنید، رقبای پروژه و وجه تمایز آن است. شاید پروژه‌ای کارکردی واقعی و بسیار پراهمیت داشته باشد، اما رقیب یا رقبایی داشته باشد که پیش از آن همین کارکرد را عرضه کرده باشند.

در این شرایط، باید از خود بپرسید که این پروژه چه وجه تمایزی دارد که سبب برجستهی آن نسبت‌به رقبایش خواهد شد؟ اگر نتوانید پاسخ مناسبی برای این پرسش پیدا کنید، شاید بهتر باشد درباره سرمایه‌گذاری در آن تجدیدنظر کنید.

تکنولوژی

بررسی پروژه از بُعد فنی شاید برای همه کاربران میسرنباشد؛ اما از اهمیت بالایی برخوردار است. در نتیجه، اگر پیشرفت‌دهنده نیستید یا علاقه‌ای به مباحث راجع به برنامه‌نویسی ندارید، بهتر است از افراد متخصص کمک بگیرید.

شاید اولین و ساده‌ترین نکته‌ای که باید بررسی کنید این باشد که آیا کد پروژه منبع‌باز است یا خیر. منبع‌بازبودن کد پروژه به سایر پیشرفت‌دهندگان اجازه می‌دهد کد را چک کنند و ایرادات احتمالی را پیدا کرده و به دیگران گزارش دهند.

توکنومیک

از مهم‌ترین موجباتی که رشد یا افول ارزش توکن یک پروژه را در آینده مشخص می‌کند، توکنومیک آن است.

توکنومیک یا همان اقتصاد توکنی به روش و زمان‌بندی عرضه توکن‌ها و نحوه مدیریت عرضه و تقاضا اشاره دارد. حتماً می‌دانید که مدیریت عرضه و تقاضا در پروژه‌های ارز دیجیتال تا چه حد مهم است.

در نتیجه، مطمئن شوید که تیم پروژه در ارتباط با توکنومیک آن برنامه دقیق و مشخصی دارد. تعدادی از نکاتی که می‌توانید بررسی کنید از این قرار هستند:

• الگوریتم اجماع پروژه چیست و چه برنامه‌ای برای توزیع توکن‌های خود دارد؛
• آیا پروژه برای تعداد توکن‌های قابل‌عرضه سقفی مشخص کرده است یا خیر؛
• آیا پروژه برنامه‌ای برای توکن‌سوزی دارد، و اگر دارد، این برنامه به چه شکلی است؛
• برنامه‌های تشویقی پروژه (ازجمله استخراج نقدینگی یا کشت سود) در چه وضعیتی قرار دارند.

بیشتر بخوانید: سهام‌گذاری، کشت سود و استخراج نقدینگی؛ سه روش محبوب کسب سود در دیفای

تیم و جامعه

پیشرفت‌دهنده یا پیشرفت‌دهندگان پروژه از دیگر موجباتی است که بررسی آن می‌تواند به شما کمک کند. اینکه آیا تیم پیشرفت در گذشته در حوزه کریپتو کار کرده است یا خیر، اعتبار آن‌ها در این حوزه چقدر است، پروژه‌های قبلی آن‌ها تاچه‌حد موفق بوده است، و موارد این‌چنینی می‌تواند اطمینان شما را نسبت‌به پروژه بیشتر کند.

ضمناً از دیگر موجبات مهم، جامعه پروژه موردنظر است. اینکه جامعه پروژه چقدر فعال است و چقدر از آن حمایت می‌کند، به‌شدت بر افزایش ارزش آن مؤثر است.

دوج کوین و شیبا اینو شاید بهترین مثال‌ها برای نمایش این اهمیت در بین پروژه‌های ارز دیجیتال باشند. هردوی این پروژه‌ها جامعه قو‌ی‌ای داشتند که به‌مناسبی از آن‌ها حمایت می‌کردند. بهتر است حتماً شبکه‌های اجتماعی پروژه را چک کنید، و رویکرد کاربران و ضمناً برخورد بین پیشرفت‌دهندگان و کاربران را مشاهده کنید.

موارد استثنائی

سرانجام، باید اذعان کنیم که هیچ‌یک از مراحل بالا نمی‌تواند امنیت سرمایه‌گذاری شما را به‌شکل صدرصدی تضمین کند. همه این مراحل برای کاهش ریسک سرمایه‌گذاری هستند، نه برای تضمین‌کردن امنیت آن.

اکنون می‌دانیم که اهمیت DYOR چیست و چرا باید به آن عمل کنیم؛ اما این را هم باید بدانیم که تحت هر شرایطی، سرمایه‌گذاری با حدی از ریسک همراه است.

برای نمونه، ترا را در نظر بگیرید. این پروژه شاید همه معیارهای فاندامنتال لازم را داشت؛ اما سرانجام با شکست روبرو شد و کاربران خود را با زیان سختی روبرو کرد.

پیش‌بینی این اتفاق از روی معیارهای فاندامنتال تقریباً غیرممکن بود. همین مسئله است که دنیای کریپتو را به دنیایی پر از موقعیت، و درعین‌حال پر از خطر تبدیل می‌کند.