الیزابت استارک، مدیرعامل لایتنینگ لبز کیست؟

از شروع پیدایش ارزهای دیجیتال، اغلب کارآفرینان و افراد برجسته این حوزه مردان بوده‌اند. بااین‌حال، الیزابت استارک (Elizabeth Stark) بدون اینکه وظیفه دیگران را کم‌رنگ کرده باشد، یکی از پرچم‌داران نوآوری در این صنعت بوده است. او با افتتاح شبکه لایتنینگ (Lightning Network) کمک بزرگی به جامعه بیت کوین کرده و به یکی از زنان قدرتمند در عرصه کریپتو تبدیل شده است.

بیشتر بخوانید: شبکه لایتنینگ بیت کوین چیست؟

شبکه لایتنینگ راه‌حلی لایه‌دوم برای بهبود مقیاس‌پذیری بیت کوین است که می‌تواند زمان و هزینه انجام تراکنش در این شبکه پرترافیک را تا حد زیادی کاهش دهد. این شبکه به‌کمک قراردادهای هوشمند و با ساختاری ایمن، بخشی از تراکنش‌ها را خارج از لایه اصلی پردازش می‌کند و بدین‌ترتیب، از ازدحام لایه اصلی می‌کاهد.

در این مطلب، موسس و مدیرعامل شبکه لایتنینگ، الیزابت استارک را معرفی و به پیشینه او در‌شرایط فناوری اشاره می‌کنیم. بعد از‌آن با تحلیل روش کار شبکه لایتنینگ، تأثیر استارک بر جامعه بیت کوین و ارزهای دیجیتال و هم تعدادی از انتقادهای مطرح‌شده درباره الیزابت استارک و طرحهایش را بیان می‌کنیم.

الیزابت استارک کیست؟

الیزابت استارک فارغ‌التحصیل دکتری حرفه‌ای حقوق از دانشگاه هاروارد است. او در محله‌ای شلوغ و قدیمی در شهر نیویورک به‌دنیا آمد و درحال‌حاضر، در سان‌فرانسیسکو، یکی از قطب‌های فناوری در جهان، زندگی می‌کند.

الیزابت استارک یکی از موسسان لایتنینگ لبز (Lightning Labs) و مدیرعامل آن است که با هدف «مقیاس‌پذیری بلاک چین‌ها» فعالیت می‌کند. در کنار‌این، علاقه استارک به ارزهای دیجیتال او را در بین کارکنان مرکز تحقیقاتی کوین سنتر (Coin Center) هم جای داده است. کوین سنتر تلاش می‌کند تا از اجرای سیاست‌های مؤثر و مفید دولت ایالات متحده درقبال فناوری‌های غیرمتمرکز و ارزهای دیجیتال مثل بیت‌کوین، اتریوم، لایت‌کوین و سایر دارایی‌های دیجیتال حمایت کند.

استارک ارتباط خود را با دانشگاه هم قطع نکرده است و در کنار تدریس در مرکز علمی دانشکده حقوق ییل به‌ نام «جامعه اطلاعاتی ییل» (Yale’s Information Society)، در دانشگاه ییل هم به‌عنوان استاد مدعو تدریس می‌کند. در هر دو دانشگاه، او پیشینه تدریس دروسی با مضامین فناوری‌های همتابه‌همتا و پروتکل‌های متن‌باز و سایر فناوری‌های غیرمتمرکز را داشته است. ضمناً، در مرکز تحقیقاتی «برکمن کلاین» (Berkman Klein) دانشگاه هاروارد هم فعال بوده است؛ دانشگاهی که روی تأثیر فضای سایبری بر جامعه تحقیق می‌کند.

به فهرست بلندبالای فعالیت‌های استارک باید مشاوره در برنامه «کمک‌هزینه تیل» (Thiel Fellowship) را هم اضافه کنیم. در این برنامه، استارک و همکارانش منابع و راهنمایی‌های موردنیاز را برای دانش‌آموزان جوان‌تر از ۲۳ سال فراهم می‌کنند که با نیت شروع پروژه‌های دیگر ترک تحصیل کرده‌اند. هرچند الیزابت استارک خود پیشرفت‌دهنده نیست، علاقه‌اش به فناوری پیوسته برجسته بوده است.

استارک در پروژه‌های دیگری مانند «Comma.ai» که روی فناوری هوش مصنوعی در خودروهای پیشرفته کار می‌کند، به‌عنوان مشاور حضور دارد و هم‌موسس «ائتلاف ویدئو آزاد» (Open Video Alliance) است؛ بنیادی مردم‌نهاد که درجهت آزادیِ‌بیان در ویدئوهای آنلاین فعالیت می‌کند. ناگفته نماند او پیشینه زندگی و کار در برلین، سنگاپور، پاریس و ریودوژانیرو را دارد و به سه زبان خارجی فرانسوی و پرتغالی و آلمانی مسلط است.

لایتنینگ لبز: شبکه لایتنینگ چگونه کار می‌کند؟

لایتنینگ لبز استارت‌آپی در حوزه فناوری است که روی پیشرفت پروتکل متن‌باز لایه‌دوم کار می‌کند. در این پروژه که به‌منظور بهبود مقیاس‌پذیری بلاک چین انجام می‌گردد. از امکان‌های بلاک چین و قراردادهای هوشمند استفاده می‌گردد.تا افراد بتوانند ارزان و سریع در سرتاسر جهان تراکنش انجام دهند.

بیشتر بخوانید: چگونه از شبکه لایتنینگ استفاده کنیم؟

دستاورد مهم این استارت‌آپ فعال‌سازی شبکه لایتنینگ بیت کوین در سال ۲۰۱۸ است. با استفاده از این پروتکل، به‌جای اینکه تمام نودها مجبور باشند تراکنش‌ها را پردازش کنند، اعتبار اطلاعات را تعداد محدودتری از نودها بررسی می‌کنند. بدین‌ترتیب، کار انجام تراکنش‌ها سریع‌تر از حد معمول تمام می‌گردد.و درنتیجه، کارمزد پردازش هم معقول‌تر خواهد بود.

شبکه لایتنینگ به جفت‌نودها متکی است. هر دو جفت‌نود می‌توانند واسطه‌ای میان فرستنده و گیرنده تراکنش باشند و از‌طریق «کانال‌های پرداختی» که روی بلاک چین اصلی ثبت شده‌اند، با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. با ایجاد هر کانال، دو طرف تراکنش باید مقداری دارایی به‌عنوان ضمانت روی بلاک چین اصلی قفل کنند و به انجام تراکنش‌های دوامضایی متعهد شوند.

بیشتر بخوانید: امضای دیجیتال چیست؟

این تراکنش‌ها مزایا و معایب ویژه خود را دارند. از‌آن‌جا‌که هر تراکنش در شبکه لایتنینگ به امضای دو طرف تراکنش احتیاج دارد، اگر یکی از طرفین دردسترس نباشد، تراکنش فسخ می‌گردد. ضمناً، طرف غایب شاید دارایی قفل‌شده خود را از دست بدهد. توجه کنید که اثر لایتنینگ مختص بیت کوین نیست و برای سایر بلاک چین‌ها هم کار می‌کند. به‌روش‌کلی، شبکه لایتنینگ به کاربران کمک می‌کند تا بتوانند در زمان دلخواه توکن مبادله کنند.

طبق بیانیه مأموریت لایتنینگ لبز، این مجموعه تلاش می‌کند تا سیستم‌های جدید مالی را به‌‌طور غیرمتمرکز و انعطاف‌پذیر عرضه کند. ضمناً، در این بیانیه آمده است:

معتقدیم سیستم‌های مبتنی‌بر فناوری‌ رمزنگاری از‌جمله بلاک چین و قراردادهای هوشمند، همکاری‌های مالی را در سراسر جهان با راه‌هایی بی‌پیشینه‌ و در مقیاس‌های خُرد و کلان بهبود می‌بخشند.

دستاورد الیزابت استارک برای جامعه ارزهای دیجیتال

در سال ۲۰۰۸، فرد یا گروهی با نام مستعار ساتوشی ناکاموتو (Satoshi Nakamoto) بیت کوین را ساخت و در ژانویه۲۰۰۹، آن را رسماً عرضه کرد. با‌این‌حال، با ناچیزی تحلیل در تاریخ آگاه می‌شویم نقطه شروع ارزهای دیجیتال سال ۲۰۰۸ همراه با تولد بیت کوین نبوده است. در دهه ۱۹۹۰‌، افرادی که با عنوان سایفرپانک (Cypherpunk) شناخته می‌شدند؛ ابداعاتی داشتند که اکنون می‌توانیم شباهت انکارناپذیری بین آن‌ها و بیت کوین پیدا کنیم.

درواقع، جامعه رمزنگاری سایفرپانک‌ها در عصر حاضر با عنوان بیت کوین و سایر ارزهای دیجیتال جایگاهی پیدا کرده است. الیزابت استارک، مدیرعامل و هم‌موسس لایتنینگ لبز، هم در همین مسیر گام برمی‌دارد. برای درک بهتر تأثیر فناوری لایتنینگ در این حوزه، بهتر است بلاک چین را دقیق‌تر تعریف کنیم. بلاک چین دفتر‌کلی در شبکه‌ای دیجیتال مثل شبکه بیت کوین یا سایر ارزهای دیجیتال است که تراکنش‌های انجام‌شده را با ترتیب زمانی و به‌صورت عمومی ثبت می‌کند.

هرچه توان شبکه برای ثبت تراکنش‌های مقارن بیشتر باشد، شبکه مقیاس‌پذیرتر خواهد بود. درواقع، مقیاس‌پذیری بلاک چین با تعداد تراکنش‌های ممکن در واحد زمان سروکار دارد. لایتنینگ لبز هم با هدف بهبود مقیاس‌پذیری فعالیت می‌کند. در بلاک چین بیت کوین، اندازه هر بلاک یک مگابایت مشخص شده است و هرگاه حجم تراکنش‌های پردازش‌شده نودها از یک مگابایت فراتر رفت، بلاک جدید ایجاد می‌گردد.

بیشتر بخوانید: اندازه بلاک بیت کوین چیست و چه اهمیتی دارد؟

آمار نشان می‌دهد که هم‌اکنون، بیت کوین می‌تواند در هر ثانیه بین ۳.۳ تا ۷ تراکنش را پردازش کند و در بلاک‌های جدید جای دهد. باتوجه‌به ده‌ها تراکنشی که هرلحظه در سرتاسر جهان در شبکه بیت کوین انجام می‌گردد. توانِ کم پردازش این بلاک چین به ترافیک بسیار زیاد و کاهش مقیاس‌پذیری منجر شده است. استارک برای رفع این مشکل و افزایش پذیرش بیت کوین راه‌حل‌های «لایه‌دوم» را معرفی می‌کند.

راه‌حل لایه‌دوم استارک شبکه لایتنینگ بود. پیشرفت‌دهندگان نرم‌افزار اصلی بیت کوین، یعنی «بیت‌کوین کور» (Bitcoin Core)، این راه‌حل را درست زمانی تبلیغ می‌کردند که اغلب کاربران در پی افتتاح سِگویت (SegWit) بودند. سِگویت هم یکی دیگر از راه‌حل‌های بهبود مقیاس‌پذیری بیت کوین است که می‌کوشد تا با حذف اطلاعات غیرضروری، حجم و گنجایش بلاک‌ را افزایش دهد.

مشکلات مهم بلاک چین بیت کوین

همان‌طور‌که اشاره کردیم، مشکل مقیاس‌پذیری بیت کوین به زمان و کارمزد زیادی مربوط است که صرف پردازش تراکنش‌ها می‌گردد. بهتر است به این دو مشکل اساسی بیت کوین نگاهی دقیق‌تر بیندازیم.

• زمان: در بلاک چین بیت کوین، به‌روش‌متوسط هر ۱۰ دقیقه یک‌ بار، یک بلاک پُر و بلاک جدیدی ایجاد می‌گردد. این زمان برای پردازش تراکنش‌های بیت کوین بسیار کُند است و سبب می‌گردد.تراکنش‌های بسیاری در صف پردازش قرار بگیرند. تراکنش‌های درصف‌مانده در «مِم‌پول بیت کوین» (Bitcoin Mempool) منتظر می‌مثل. مم‌پول را می‌توانید شبیه به اتاق توقعی خیال کنید که مملو از تراکنش است؛ درحالی‌که تراکنش‌های جدیدتر هم به‌روش‌مداوم به این اتاق اضافه می‌شوند. در این صورت، هرچه اتاق توقع شلوغ‌تر باشد، مدت‌زمان توقع تراکنش‌ها هم بیشتر خواهد بود. در ژانویه۲۰۱۸، متوسط زمان پردازش تراکنش‌های بیت کوین به بیش از ۱۹۰ ساعت (حدود ۸ روز!) رسید و با کارمزدهای سرسام‌آور کاربران را عصبانی و مستأصل کرد. این وضعیت سبب اِعمال راهکارهایی مانند سِگویت و ایجاد هاردفورک‌هایی شد که سرانجام به پیدایش دو ارز دیجیتال جدیدِ بیت کوین کش و بیت کوین گلد انجامید.

• کارمزد تراکنش: اطلاعات بلاک چین بیت کوین را نودهایی به‌ نام ماینر دریافت و پردازش می‌کنند. ماینرها با حل معماهای پیچیده رمزنگاری، تراکنش‌ها را پردازش و در حافظه بلاک چین ثبت می‌کنند. در ازای حفاظت از ایمنی بلاک چین، ماینرها به‌عنوان پاداش بیت کوین دریافت می‌کنند که بخشی از آن از کارمزد تراکنش تأمین می‌گردد. بدین‌ترتیب، افزایش کارمزد هرچند به‌نفع ماینرها تمام می‌گردد. برای کاربران معمولی شبکه خیلی مطلوب نیست. در کنار‌این، پرداخت کارمزد زیاد برای تراکنش‌های خُرد خیلی منطقی به‌نظر نمی‌رسد. بد نیست اشاره کنیم در بازار صعودی بهار۲۰۲۱، کارمزد بیت کوین به رکوردی ۶۲دلاری رسید.

لایتنینگ لبز به مدیریت الیزابت استارک برای رفع این دو مشکل، پروتکل متن‌باز و لایه‌دومی را عرضه کرد که اطلاعات راجع به تعدادی از تراکنش‌ها را خارج از بلاک چین اصلی پردازش می‌کند و بدین‌ترتیب، سبب کاهش زمان و کارمزد لازم برای انجام تراکنش می‌گردد.

لایتنینگ لبز: قراردادهای هوشمند

شبکه لایتنینگ را می‌توان به‌عنوان سیستمی از قراردادهای هوشمند در نظر گرفت. در این سیستم، بلاک چین شبیه به دادگاه حل اختلاف منصف عمل می‌کند که نمی‌توان به آن رشوه داد. به‌یاد بسپارید که هیچ تراکنشی روی بلاک چین پاک یا ویرایش نمی‌گردد. زمانی‌که قرارداد هوشمند کانال پرداخت با جزئیات مشخص و معین آماده می‌گردد. فناوری لایتنینگ اطمینان حاصل می‌کند که قرارداد به‌درستی اجرا شده است.

در کانال‌های پرداخت شبکه لایتنینگ، دو کاربر قراردادی دو‌امضایی روی بلاک چین اصلی ثبت می‌کنند. این قرارداد را می‌توانید شبیه به حساب بانکی دونفره‌ای در نظر بگیرید که برداشت وجه یا انجام تراکنش در آن نیازمند امضای هر دو طرف است. در این قرارداد، هر کاربر مبلغ مشخصی را به‌عنوان وجه ضمانت قفل می‌کند. بعد از ایجاد کانال، دو طرف قرارداد می‌توانند تعداد زیادی تراکنش در لایه‌دوم (قرارداد) انجام دهند و با مبادله امضای دیجیتالی خود، تاریخچه تراکنش‌های کانال پرداخت برون‌زنجیره‌ای لایتنینگ را به‌روزرسانی کنند.

کانال پرداخت لایتنینگ را می‌توانیم تراکنشی باز بدانیم که با تکمیل‌شدن جدیدترین اطلاعات به‌روزرسانی‌شده‌اش را روی بلاک چین ثبت می‌کند. بدین‌ترتیب، هیچ کوینی درعمل از بلاک چین خارج نمی‌گردد.و فقط تعدادی از اطلاعات خارج از شبکه پردازش می‌شوند. در نتیجه، اگر یک طرف از قرارداد لایتنینگ رفتار مخربی نشان دهد، دارایی‌های قفل‌شده‌اش را از دست می‌دهد. دارایی ضبط‌شده به طرف دیگر قرارداد پرداخت می‌گردد. با‌این‌همه، درمجموع پیشنهاد می‌گردد.برای جلوگیری از بروز مشکلات فنی یا رفتارهای مخرب، پیش از نهایی‌شدن تراکنش و بسته‌شدن کانال، همیشه آخرین وضعیت قانونی آن به بلاک چین اصلی اعلام شود.

در مثالی دیگر، فرض کنید کاربر ۱ و کاربر ۲ یک کانال پرداخت ایجاد کرده‌اند و کاربر ۳ هم یک کانال پرداخت با کاربر ۱ دارد. اکنون، اگر کاربر ۳ بخواهد با کاربر ۲ تراکنش انجام دهد، از‌آن‌جا‌که کانال پرداخت مستقیمی با کاربر ۲ ندارد، این کار را می‌تواند از‌طریق کانال پرداختی‌ای انجام دهد که کاربر ۳ را به کاربر ۱ متصل می‌کند. بااین‌حال، برای اطمینان از اینکه کاربر ۱ کوین‌ها را نمی‌دزدد، کاربر ۱ ملزم است پیش از دریافت تراکنش از کاربر ۳، مبلغ تراکنش را برای کاربر ۲ ارسال کند. بدین‌ترتیب، کاربر ۱ واسطه‌ای میان کاربر ۲ و کاربر ۳ شده است و به‌عنوان «نود لایتنینگ» (Lightning Node) عمل می‌کند. مشابه با سایر نودهای بلاک چین، کاربر ۱ هم درصدی پاداش دریافت خواهد کرد.

انتقادهای وارده به الیزابت استارک

الیزابت استارک پیوسته تلاش کرده است تا مفاهیم فنی پروژه خود را به‌درستی و با جزئیات روشن تشریح کند و علاقه او به فناوری ارزهای دیجیتال در هر سخنرانی و مصاحبه‌اش هویداست. با‌این‌حال، همان‌طور‌که در نخستی این مطلب اشاره کردیم، استارک خود پیشرفت‌دهنده نیست و تعدادی از منتقدان عقیده دارند که او در توضیح مسائل و مفاهیم پیچیده شبکه لایتنینگ سطحی عمل می‌کند.

به‌عقیده منتقدان استارک، درک او از مفاهیم پیشرفته فناوری رمزنگاری و کدنویسی خیلی عمیق نیست. با‌این‌همه، اغلب این افراد بدون عرضه مدرک مشخصی درباره ادعای خود، استارک را به «سوارشدن بر موج بیت کوین» متهم می‌کنند.

گذشته از این، انتقاد مهم‌تری هم به کارایی فناوری لایتنینگ هم مطرح شده است: هرچند شبکه لایتنینگ به انجام سریع‌تر و ارزان‌تر پرداخت‌های خُرد کمک کرده، هنوز کارایی این شبکه برای انجام تراکنش‌های بزرگ‌تر کاملاً اثبات نشده است. برای نمونه، اگر فردی که ۱۰ دلار به‌عنوان وجه ضمانت در شبکه قفل کرده است، به رفتارهای مخرب متهم شود، شاید ۱۰ دلار خود را در قالب جریمه از دست بدهد. هرچند ۱۰ دلار مبلغ خیلی زیادی نیست، درصورتی‌که دردسترس‌نبودن کاربر خاطی فقط برآمده از مشکل فنی باشد و نه تلاشی برای سرقت دارایی، این مقدار جریمه هم می‌تواند بحث‌برانگیز باشد.

برای تراکنش‌های بزرگ‌تر که کاربر باید مبالغ بیشتری برای ایجاد کانال در شبکه قفل‌ کند، مکانیسم جریمه لایتنینگ می‌تواند به مانعی بزرگ تبدیل شود. خیال کنید کاربر دیگری ۱۰۰,۰۰۰ دلار در شبکه قفل کرده باشد و تنها به‌‌علت مشکل فنی مجبور شود آن را به‌عنوان جریمه به طرف شاکی بدهد. اگر چنین شرایطی به‌مناسبی مدیریت نشود، شاید کاربران را از کارکرد شبکه لایتنینگ دلسرد و آنان را از ایجاد کانال‌های پرداخت لایه‌دوم روی بلاک چین بیت کوین منصرف کند.

درواقع، با اینکه شبکه لایتنینگ با وعده ارزان‌تر و سریع‌ترکردن تراکنش‌های بیت کوین وارد میدان شده است، هنوز نتوانسته کارایی‌اش را به بازیگران کلان بازار اثبات کند؛ کسانی که وظیفه بسیار مهمی در هر اقتصادی ایفا می‌کنند.

جمع‌بندی

در این مطلب، نخست الیزابت استارک، هم‌موسس و مدیرعامل «لایتنینگ لبز» را معرفی و به پیشینه او در فضای فناوری‌های غیرمتمرکز از‌جمله بلاک چین اشاره کردیم. بعد از‌آن، درباره علاقه استارک به آموزش و افزایش آگاهی عمومی درخصوص ارزهای دیجیتال سخن گفتیم و دستاورد مهم او، یعنی شبکه لایتنینگ را بررسی کردیم. درادامه، تعدادی از مشکلات بلاک چین بیت کوین را برشمردیم که فناوری لایتنینگ به‌منظور رفع آن‌ها طراحی شده است. در انتها هم، توضیح دادیم که علیرقم کارایی شبکه لایتنینگ در پردازش تراکنش‌های خُرد، هنوز انتقادهایی به الیزابت استارک و پروژه مهم او وارد می‌کنند.

الیزابت استارک یکی از زنان تأثیرگذار در فضای فناوری‌های غیرمتمرکز و ارزهای دیجیتال به شمار می‌رود. او با شرکت در سخنرانی‌ها و مصاحبه‌ها و محافل علمی برای افزایش آگاهی و دانش افراد بسیاری کوشیده و اقدامات مؤثری به‌منظور افزایش پذیرش عمومی بیت کوین و دارایی‌های دیجیتال انجام داده‌ است. فعالیت‌ها و همکاری‌های او به آنچه در این مطلب مطالعه کردید، ختم نمی‌گردد. با‌این‌همه، بی‌شک شبکه لایتنینگ مهم‌ترین نوآوری استارک در جهان کریپتو بوده است؛ فناوری مهمی که رفته‌رفته با پیشرفت و رفع کاستی‌ها می‌تواند به عنصری حیاتی در پذیرش گسترده‌تر بیت کوین و سایر ارزهای دیجیتال منتهی شود.